Journal of Engineering Geology

fa مدل سازی سیستم پویای مخزن سدهای چند منظوره متوالی با استفاده از نرم‌افزار Vensim Dynamic systems modeling of consecutive multi-purpose reservoir dam by using Vensim software هیدروژئولوژی (آب های زیرزمینی) Hydrogeology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;">طرحهای سدسازی، از جمله طرحهای مهم مهندسی هستند که نقش انکارناپذیری در اقتصاد ملی ایفا مینمایند. علم پویایی سیستم یک ابزار مدیریتی است که قادر به شبیهسازی سیستمهای پیچیده منابع آب میباشد. این مدل در شبیهسازی منابع آب دارای قابلیتهای مختلف از قبیل افزایش سرعت در توسعه مدل، قابلیت توسعه گروهی مدل، ارتباط مؤثر با نتایج و افزایش اعتماد به مدل در اثر مشارکت کاربر میباشد. در این تحقیق مدل سیستم پویای سدهای چند منظوره متوالی کاردنه-سنا واقع در استان بوشهر شبیهسازی شده است. هدف از این مدلسازی تحقق نیازهای مختلف از سد (شرب، محیط زیست و کشاورزی صنعتی) پیش از ساخت آن و همچنین بررسی اثر ساخت سد در بالادست بر تأمین نیازهای سد پاییندست  میباشد. همچنین با استفاده از این مدل میتوان تغییرات رواناب پاییندست سد در صورت احداث آن و تغییر درصدهای تأمین حجمی-زمانی سد پاییندست را تعیین نمود. مطالعه نتایج پس از محاسبه درصد سالانه و ماهانه تأمین حجمی و زمانی نیازهای مختلف و منبع تأمین آنها و همچنین در نظر گرفتن دو چاه آب شرب جهت تأمین آب شرب در ماههایی که سد قادر به تأمین آب شرب نمیباشد و حداکثر دبی خط لوله انتقال آب شرب کنونی منطقه، انجام گرفت. جهت مدلسازی 6 سناریو مدیریتی در نظر گرفته شد که در نهایت سناریو ششم به عنوان بهینهترین سناریو در نظر گرفته شد. جهت ارزیابی مدل، مقادیر شبیهسازی شده با مقادیر مشاهده شده حجم آب سد سنا مقایسه گردید. نتایج حاکی از آن است که درصد تأمین حجمی نیازهای شرب، محیط زیست و کشاورزی صنعتی سد کاردنه به ترتیب 97/66، 96/59 و 82/76 و همچنین درصد تأمین حجمی نیازهای محیط زیست و کشاورزی از سد سنا به ترتیب 100، 83/48 درصد میباشد که در محدوده قابل قبول وزارت نیرو میباشند. بر اساس این پژوهش مشخص گردید، با مدلسازی بر اساس شاخصهای ارزیابی مدل شامل درصد تأمین حجمی و درصد تأمین زمانی نیازهای مختلف، به راحتی میتوان اثر سیاستهای بهرهبرداری و مدیریتی را بر نحوه تعیین و تخصیص منابع آب مشاهده و بهینهترین تصمیم را اتخاذ نمود.  </div> <div style="text-align: justify;">The science of system dynamics is a management tool capable of simulating complex systems in water resources. In this research, the model of the dynamic system of multi-purpose consecutive Kardeneh-Sana dams located in Bushehr province has been simulated. The purpose of this modeling is to realize the different needs of the dam (drinking, environment and industrial agriculture) before its construction and also to investigate the effect of construction of the upstream dam on the supply of the downstream dam. The results were studied after calculating the annual and monthly percentage of volume and time supply of the different needs and source of supply, as well as considering two drinking water wells to provide drinking water in the months when the dam is not able to provide drinking water and the maximum The discharge of the current drinking water pipeline of the region was carried out. Six management scenarios were considered for modeling, and finally the sixth scenario was considered as the most optimal scenario. In order to evaluate the model, the simulated values were compared with the observed values of the water volume of Sana Dam. The results indicate that the volume supply of drinking, environment and industrial agriculture needs of Kardeneh Dam is 97.66, 96.59 and 82.76 respectively, and also the volume supply of environment and agriculture needs from Sana Dam is 100, 48 respectively. It is 83.0%, which is within the acceptable range of the Ministry of Energy. Based on this research, it was determined that by modeling based on model evaluation indicators including percentage of volume supply and percentage of time supply of different needs, it is easy to determine the effect of management and exploitation policies on the way of determining and allocating resources. Water observed and made the most optimal decision.</div> مدل سازی, سدهای چند منظوره, سیستم پویا, سدهای متوالی, نرم‌افزار Vensim modeling, multi-purpose dams, dynamic system, successive dams, Vensim software. 253 285 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1971-1&slc_lang=fa&sid=1 somayeh zarei doudeji سمیه زارعی دودجی s.zarei@shahroodut.ac.ir 10031947532846006272 10031947532846006272 Yes دانشگاه صنعتی شاهرود rahim bagheri رحیم باقری rahim.bagheri86@gmail.com 10031947532846006273 10031947532846006273 No دانشگاه صنعتی شاهرود hadi jafari هادی جعفری h_jafari@shahroodut.ac.ir 10031947532846006274 10031947532846006274 No دانشگاه صنعتی شاهرود