fa ارزیابی اثر هوازدگی نمک و ذوب-انجماد بر مقاومت و دوام پذیری ماسه سنگ‌های سازند قرمز بالایی ژئوتکنیک (مکانیک خاک و سنگ) Geotecnic مقاله پژوهشی Original Research <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:1.0cm;margin-bottom:0cm;margin-left:1.0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:14.2pt;line-height:21.0pt;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">مقاومت و دوام‌پذیری ماسه‌سنگ‌ها و میزان تأثیرپذیری آن‌ها از شرایط طبیعی مهم‌ترین عواملی هستند که هنگام استفاده به‌عنوان سنگ‌های ساختمانی باید به‌ آن توجه شود. در این پژوهش، اثر پدیدۀ ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">-</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد و فرایند تبلور نمک بر مقاومت و دوام‌پذیری ماسه سنگ‌های</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">سازند</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">قرمز</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بالایی در جنوب استان قزوین (محدودۀ آوج</span></span><span style="font-size:10.0pt;">-</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">آبگرم) بررسی شد. تعداد 9 نمونه ماسه‌ سنگ (مشخص شده با حروف </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">A</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">B</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">CG</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">S</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">S1</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Tr</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Min</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Sh</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) از بخش‌های مختلف منطقۀ مذکور جمع‌آوری شده و خصوصیات فیزیکی و مکانیکی آن‌ها بررسی شد. به‌منظور ارزیابی اثر پدیدۀ ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">- </span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد بر خصوصیات فیزیکی و مکانیکی نمونه‌های سنگی، آزمایش ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">- </span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد طی 60 دور انجام شده است. هم‌چنین برای بررسی اثر پدیدۀ تبلور نمک بر مقاومت ماسه سنگ‌ها، آزمایش تبلور سولفات سدیم (محلول اشباع 100% وزنی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Na₂SO₄</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) نیز طی 20 دور انجام گرفته است. خصوصیات فیزیکی و مکانیکی ماسه سنگ‌های بررسی شده از قبیل افت وزنی، شاخص بار نقطه‌ای، مقاومت کششی برزیلی و سرعت عبور موج (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">V_p</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) در دور‌های مختلف تعیین</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">شد. به‌منظور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزیابی اثر</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">فرایندهای</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">-</span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد و</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">تبلور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">سولفات</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:8.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">سدیم بر</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">دوام‌پذیری، آزمایش دوام‌پذیری بعد از فرایندهای مذکور روی نمونه‌های ماسه سنگی انجام شده و تغییرات شاخص دوام شکفتگی در 15 دور بررسی شد. بر اساس نتایج حاصل از این بررسی‌ها مشخص شد که تبلور نمک در مقایسه با ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">- </span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد، به‌طور </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:8.0pt;">چشم‌گیری م</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ی‌تواند</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان مقاومت و دوام‌پذیری ماسه سنگ‌ها را کاهش داده و آن‌ها را تخریب&nbsp;کند. هم‌چنین مشخص شد که می&shy;توان رفتار ماسه سنگ‌ها را طی چرخه‌های ذوب</span></span><span style="font-size:10.0pt;">-</span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجماد و تبلور نمک براساس نتایج حاصل از آزمایش‌های شاخص بار نقطه‌ای، مقاومت کششی برزیلی، تعیین سرعت عبور موج و افت وزنی پیش‌بینی کرد.</span></span></p> Strength and durability of sandstones and their influences from natural conditions, are the most important factors which should be considered as engineering materials. In this study, the effect of freeze-thaw and salt crystallization phenomena on strength and durability of upper red formation sandstones collected from southern part of Qazvin province was investigated. Nine specimens of sandstones (specified by A, B, C, CG, S, S1, Tr, Min and Sh) were collected from different part of studied area, then their physical and mechanical characteristics were determined. In order to assessing the effect of freeze-thaw on physical and mechanical characteristics of sandstones, 60 cycles of freeze-thaw test was performed. Also in order to investigate the effect of salt crystallization on strength of studied sandstone, sodium sulphate crystallization test (100% weight solution of Na2SO4) was carried out in 20 cycles. Physical and mechanical characteristics of sandstones such as point load index, Brazilian tensile strength, wave velocity (Vp) and weight loss were computed after different cycles. To evaluate the effect of freeze-thaw and salt crystallization phenomena on durability of sandstones, slake durability test was conducted on specimens subjected to mentioned processes and changes occurred in slake durability index in 15 cycles were investigated. Based on results obtained from current study, it could be concluded that in comparison to freeze-thaw, salt crystallization can considerably reduce the strength and durability of sandstones and deteriorate them. Also it was found that index tests such as point load index, Brazilian tensile strength, wave velocity (Vp) and weight loss can predict the behavior of sandstones in different cycles of freeze-thaw and salt crystallization tests. ماسه سنگ, سازند قرمز بالایی, ذوب- انجماد, هوازدگی نمک, دوام‌پذیری. Sandstone, Upper Red Formation, Freeze-thaw, Salt weathering, Durability. 3351 3378 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1018-2&slc_lang=fa&sid=1 mh ghobadi محمدحسین قبادی amirghobadi@yahoo.com 10031947532846003518 10031947532846003518 Yes دانشگاه بوعلی سین همدان r Babazadeh رضا بابازاده 10031947532846003519 10031947532846003519 No دانشگاه بوعلی سین همدان