fa ارائه روشی جدید برای برآورد مقاومت بلوک‌ها سنگیِ با استفاده از آزمون غیر مخرب امواج اولتراسونیک زمین شناسی مهندسی Engineering Geology مقاله پژوهشی Original Research <p>استفاده از روش‌های غیرمخرب به ویژه سرعت امواج اولتراسونیک برای برآورد ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی سنگ‌ها به علت سادگی، اقتصادی، سرعت و غیر مخرب بودن مورد استقبال زیادی قرار گرفته است. بناهای سنگی به طور وسیع از گذشته تاکنون در سطح جهان ساخته شده‌اند. تعیین مقاومت بناهای سنگی همچون آثار باستانی از طریق آزمایش‌های مرسوم مقاومت سنگ امکان پذیر نمی‌باشد. چون نمی توان برای تهیه نمونه آزمایش مقاومت فشاری آنها را تخریب نمود. ارائه روشی ارزان، ساده، غیر مخرب و در عین حال دقیق و کارآمد برای برآورد مقاومت چنین بناهایی کمک بسیار بزرگی خواهد بود. در این تحقیق آزمایش های مقاومت فشاری و اولتراسونیک روی نمونه های سنگی که تخریب آنها هیچ مسئله ای ندارد، انجام شده است، تا بتوان از نتیجه تحقیق به منظور برآورد مقاومت فشاری بناهای سنگی با استفاده از سرعت عبور استفاده نمود. بلوک‌ها و بناهای سنگی دارای شکل و اندازه‌های متفاوتی هستند، در این تحقیق بلوک‌هایی از سنگ‌های مرمریت، تراورتن، گرانیت و آهک دارای اندازه و شکل‌های متفاوت آماده سازی شده و سرعت امواج اولتراسونیک در جهات مختلف ابعاد بلوک‌ها و همچنین مقاومت فشاری یک محوری مغزه‌های حاصل از آنها نیز اندازه‌گیری شده است. نتایج نشان می‌دهد که شکل و اندازه نمونه‌ها بلوک های یک پارچه فاقد ناپیوستگی از مقیاس کوچک آزمایشگاهی تا قله های بزرگ به ابعاد حدود 2 متر در سرعت عبور موج اثر ندارد. در نهایت روابطی برای برآورد مقاومت فشاری یک محوری سنگ‌های مورد تحقیق با استفاده از سرعت امواج اولتراسونیک ارائه شده است. با استفاده از روابط ارائه شده می‌توان مقاومت بلوک‌ها و بناهای سنگی یک پارچه و فاقد ناپیوستگی از سنگ‌های مرمریت، تراورتن، گرانیت و آهک دارای هر شکل‌ و اندازه ای را توسط آزمون غیر مخرب، ساده، انعطاف پذیر و ارزان سرعت امواج اولتراسونیک برآورد نمود.</p> <p>Non-destructive methods such as ultrasonic wave velocity are extensively used for estimating physical and mechanical properties of rock due to the simplicity, economical, fast and harmless nature. Rock constructions have been made worldwide from past to present. Determination of strength of rock constructions such as archeological evidence is not possible using conventional rock strength tests. Developing a cheap, simple, non-destructive, efficient and accurate method to estimate the strength of such constructions can be useful. Rock blocks and constructions have various shapes and sizes. Rock blocks having various shapes and sizes have been prepared from marble, travertine, granite, and limestone and ultrasonic wave velocity at various directions of the blocks dimensions and the uniaxial compressive strength of cylindrical core obtained from the blocks have been measured. The results show that shapes and sizes have no effect on the ultrasonic wave velocity. At the end relationships between uniaxial compressive strength and ultrasonic wave velocity have been determined. The uniaxial compressive strength of blocks and rock constructions can be estimated by the obtained relationships using non-destructive, simple and indeed low cost method of ultrasonic wave velocity.</p> امواج اولتراسونیک , شکل و اندازه , بلوک های سنگی , مقاومت , ultrasonic wave , shape and size , strength , rock blocks , 3271 3286 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-162-1&slc_lang=fa&sid=1 داریوش جوادیان dariush.miner@gmail.com 10031947532846003506 10031947532846003506 No دانشگاه صنعتی سهند تبریز، دانشکدۀ معدن Hassan Moomivand حسن مومیوند h.moomivand@urmia.ac.ir 10031947532846003507 10031947532846003507 Yes Assistant Professor of Urmia University دانشگاه ارومیه، دانشکدۀ فنی رسول حمیدزاده مقدم babaei@sut.ac.ir 10031947532846003508 10031947532846003508 No دانشگاه صنعتی سهند تبریز، دانشکدۀ معدن