fa ارزیابی خطر قنوات متروکه غرب شهر مشهد با استفاده از نرم افزار Plaxis زمین شناسی مهندسی Engineering Geology مطالعه موردی Case-Study استان خراسان رضوی یکی از پرقنات ترین استانهای کشور است و شهر مشهد واقع در مرکز این استان بر روی قنوات متروکه به سمت غرب گسترش پیدا کرده است. بار ناشی از سازه های بلند مرتبه ساخته شده بر روی مسیر قنوات قدیمی، می تواند باعث بر هم زدن تعادل قنوات و فروریزش قنات و در نتیجه نشست زمین گردد. در این مقاله پس از شناسایی قنوات شهر مشهد به کمک عکسهای هوایی و بررسی عوامل تاثیر گذار بر ناپایداری قنات، تحلیل پایداری مجرای زیرزمینی قنات در غرب شهر با استفاده از نرم افزار Plaxis انجام گردیده است. مدلسازی با توجه به شرایط ژئوتکنیکی منطقه، عمق قنات، شرایط سیستم نگهدارنده مجرای قنات و میزان بار وارده از سازه های فوقانی انجام گردیده و گسترش زون پلاستیک در محیط خاک اطراف تونل زیرزمینی قنات مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که با افزایش عمق مجرای زیرزمینی قنات، نرخ گسترش زون پلاستیک در محیط خاک کاهش یافته و تاثیر وجود پوشش نگهدارنده در گسترش زون پلاستیک کمتر می شود. همچنین به ازاء هر 2/1 متر افزایش عمق، تحمل قنات قبل از فروریزش معادل بار وارده از ساختمان یک طبقه افزایش می یابد. Khorasan Razavi province is one of the areas with many chains of Qanat and Mashhad city in the center of this province has developed on areas with Qanat in the west direction. Loads caused by tall buildings and structures that built on old Qanats can make Qanats unstable and consequently Qanat collapse can lead to ground settlement. This paper deals with identifying the exact locations of Qanat chains by aerial photographs and evaluating the main factors that cause Qanat collapsing. Moreover the stability of Qanat was evaluated in numerical modeling by Plaxis software. The geotechnical data, Qanat depth, Qanat lining system and vertical load was used in modeling and after that, the extension of plastic zone around the Qanat underground tunnel was analyzed. The results of this research show that the rate of plastic zone extension and the influence of lining in Qanat stability decreases by increasing in the Qanat depth. As it is estimated while Qanat depth increases as much as one meter, it can tolerate more pressure as much as loads induced by a one-storey building. شهر مشهد , فروریزش قنات , نرم افزار Plaxis , گسترش زون پلاستیک , 2277 2300 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-106-8&slc_lang=fa&sid=1 fahimeh Salehi فهیمه صالحی متعهد fahimehsalehi@ymail.com 1003194753284600167 1003194753284600167 Yes دانشگاه فردوسی مشهد N Hafezi moghadas ناصر حافظی مقدس nhafezi@shahroodut.ac.ir 1003194753284600168 1003194753284600168 No دانشگاه فردوسی مشهد M Ghafoori محمد غفوری ghafoori@ferdowsi.um.ac.ir 1003194753284600169 1003194753284600169 No دانشگاه فردوسی مشهد GR Lashkaripour غلامرضا لشکری پور lashkaripour@um.ac.ir 1003194753284600170 1003194753284600170 No دانشگاه فردوسی مشهد