4 نتیجه برای فرونشست
مهندس فهیمه صالحی متعهد، دکتر ناصر حافظی مقدس، دکتر غلامرضا لشکری پور، دکتر مریم دهقانی،
جلد 13، شماره 3 - ( 8-1398 )
چکیده
مشهد دومین کلان شهر ایران است. بهدلیل برداشت بیش از حد از منابع آبهای زیرزمینی، عوارض فرونشست بهصورت شکاف زمین و ترک در دیوار سازههای مسکونی در حریم شمالی شهر مشهد مشاهده شده است. هدف از این پژوهش پایش دقیق نرخ فرونشست سالانه بهکمک تمامی دادههای موجود و علتیابی این پدیده با توجه بهویژگیهای زمینشناختی و هیدروژئولوژیکی منطقه است. ابتدا بهکمک روش ترازیابی دقیق که قدیمیترین دادهها را از فرونشست زمین در اختیار قرار میدهد، سابقه فرونشست بررسی شده است. سپس پردازش تداخلسنجی راداری برای کل دشت مشهد بهکمک 23 تصویر ماهواره ENVISAT انجام گرفته است. نتایج نشان میدهد که دو کاسه فرونشستی یکی از شمالغرب و دیگری از جنوبشرق وارد حریم شهر مشهد شده است و در دشت مشهد در سال 2010 محدودهای بهوسعت km2 7/13 با میزان بیش از cm/year20 در حال فرونشست بوده است. بررسی مقاطع زمینشناسی که بهصورت طولی و عرضی دشت را قطع کردهاند، نشان میدهد، بیشترین میزان فرونشست در مناطق با افت شدید سطح آب زیرزمینی، بافت خاک تناوب ریزدانه و درشتدانه و ضخامت زیاد آبرفت ایجاد شده است. هسته مرکزی شهر مشهد نیز از نظر زمینشناسی بسیار مستعد فرونشست است و پیشبینی میشود در صورت کاهش ورودی پساب به آبخوان شهری در آینده فرونشست چشمگیری در این مناطق ایجاد شود.
- فاطمه خالویی، - هیوا علمیزاده،
جلد 17، شماره 2 - ( 6-1402 )
چکیده
دینامیک و تحولپذیری چالههای داخلی هر چند پدیدهی شناخته شدهای است، اما فرکانس و شدت این تغییر و تحول در زمان، الگوهای متفاوتی را معرفی میکند. طی سالهای اخیر فرونشست زمین به دلایل مختلف از جمله رشد بیرویه جمعیت، برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی به همراه عوامل دیگر سبب بروز مشکلات و معضلات فراوان به زمینهای کشاورزی، ساختمانهای مسکونی، جادهها، خطوط انتقال نیرو و ... شده است. در این پژوهش با هدف بررسی و پایش فرونشست دشت کازرون با استفاده از فن تداخلسنجی راداری از دادههای سنتینل در بازهی زمانی سال 2015 و 2021 پرداخته شده است. در این راستا با مقایسه فازهای دو تصویر راداری دشت کازرون در محیط نرمافزار SNAP، تغییرات سطح زمین بررسی شده است. نتایج پژوهش با توجه به مجموعه شواهد موجود نشان میدهد، عامل اصلی فرونشست دشت کازرون برداشت بیرویه آب از سفرههای زیرزمینی میباشد. به طوری که بیشترین میزان فرونشست در جهت جنوب محدودهی مورد مطالعه (اطراف مقبره شیخ محمد) با مقدار 90-80 میلیمتر در سال و نرخ بیشینه 9 سانتیمتر در سال در دشت کازرون ملاحظه میگردد. بنابراین استفاده از تصاویر راداری سنتینل برای بررسی جا به جاییهای سطح زمین بسیار مناسب میباشد.
دکتر علی قنبری، دکتر محمد نخعی، دکتر سعید کلانی، دکتر حمیدرضا عزیزی،
جلد 19، شماره 6 - ( 10-1404 )
چکیده
فرونشست زمین بهعنوان یکی از مخاطرات پیچیده ژئوتکنیکی، تهدیدی جدی برای امنیت طبیعی، اجتماعی و اقتصادی استان البرز محسوب میشود. در این مقاله، با استناد به شواهد میدانی گردآوریشده در دشتهای هشتگرد، اشتهارد و کرج طی فصول بهار و تابستان سال ۱۴۰۴، علائم صحرایی فرونشست مورد ارزیابی قرار گرفته است. علائمی نظیر ترکهای کششی و فشاری در سطح زمین، نشست موضعی در سازهها، جابجایی دهانه چاهها، شکافهای سطحی عمیق، و تغییر در سطح آبهای زیرزمینی بهعنوان نشانههای کلیدی فرونشست شناسایی شدهاند. نتایج حاصل نشان میدهد که دشت هشتگرد، بهویژه در مناطق سعیدآباد، سپهر، و نجمآباد، دارای بیشترین شواهد صحرایی از جمله نشستهای پیوسته، شکافهای سطحی و لایههای ناپایدار سطحی است. در دشت اشتهارد نیز شواهد متعددی از ترکخوردگی در ساختمان مدارس، شکاف در سطح زمین و در اطراف دکلهای برق، و دیوارههای سازهای مشاهده شده است. همچنین شکافهای عمیقی در منطقه فتحآباد (حدفاصل اشتهارد و بویین زهرا) به وقوع پیوست است. با این حال، در بخشهایی از دشت کرج، علیرغم برداشت قابلتوجه از منابع آب زیرزمینی، علائم صحرایی مشهودی از فرونشست دیده نشده است. بررسیها حاکی از آن است که توزیع مکانی و شدت فرونشست رابطه مستقیمی با ویژگیهای زمینشناسی، بهرهبرداری غیرمجاز از آبهای زیرزمینی، و عدم تجهیز چاهها به کنتور هوشمند دارد. این مطالعه ضمن ارائه تصویری عینی از وضعیت فرونشست در استان البرز، بر لزوم پایش مستمر، تدوین راهکارهای مدیریتی تلفیقی، و استفاده از فناوریهای سنجش از دور برای کنترل و پیشگیری از گسترش این پدیده تأکید میکند.
اکرم السادات قدمی، هوشنگ خیری، ابراهیم رحیمی،
جلد 19، شماره 6 - ( 10-1404 )
چکیده
فرونشست زمین از مخاطرات ژئومورفولوژیکی مهم در مناطق خشک و نیمهخشک است که عمدتاً ناشی از برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی میباشد. افت سطح آب در این مناطق موجب فشردگی غیرقابل برگشت لایههای ریزدانه، کاهش ظرفیت ذخیرهسازی و آسیب به زیرساختهای حیاتی میگردد. این پژوهش با هدف پایش نرخ فرونشست در آبخوان دامغان و تحلیل ارتباط آن با افت سطح آب زیرزمینی، از دادههای ماهوارهای و اطلاعات زمینی بهره گرفته است. منطقه مورد مطالعه، بخشی از آبخوان دامغان در استان سمنان با وسعتی حدود ۱۵۲۲ کیلومتر مربع است که در نهشتههای آبرفتی لایهای و ناهمگن واقع شده است. دادههای مورد استفاده شامل تصاویر Sentinel-1A (۲۰۱۷–۲۰۲۱)، اطلاعات ۳۸ چاه مشاهدهای (۱۳۹۱–۱۳۹۸) و لاگهای حفاری ۱۳ چاه بهرهبرداری بوده است. پردازش دادهها با نرمافزار SNAP و تحلیلهای مکانی و زمانی در محیطهای ArcGIS و GMS انجام شد. نتایج نشان داد افت سطح آب زیرزمینی در بخشهای مرکزی و جنوبشرقی تا بیش از ۷ متر و نرخ متوسط سالانه ۰٫۴۶ متر بوده است. نقشههای تداخلسنجی نرخ فرونشست تا ۳۲ سانتیمتر را در همین نواحی نشان دادند. مناطق با درصد بالای رس و سیلت و ضخامت آبرفتی بیش از ۲۳۰ متر، حساسیت بیشتری به نشست دارند. حدود ۴۴٪ از سطح آبخوان تحت تأثیر فرونشست قرار دارد. شواهد میدانی شامل شکافهای سطحی، تخریب چاهها و آسیب به سازهها، ابعاد عملی این پدیده را برجسته میسازد. یافتهها بر ضرورت پایش مستمر و مدیریت هدفمند منابع آب زیرزمینی تأکید دارند.
