مرتضی کرمی، راحب باقرپور، داراب رئیسی گهرویی، لهراسب فرامرزی،
جلد 8، شماره 2 - ( 6-1393 )
چکیده
پروژۀ تونل انتقال آب سبزکوه، بهطول تقریبی ۱۱ کیلومتر بهمنظور انتقال 90 میلیون مترمکعب آب در سال از حوزۀ سبزکوه به سد چغاخور در استان چهارمحال و بختیاری و در حدود ۸0 کیلومتری جنوب شهرکرد در حال بررسی است. با توجه بهطول زیاد تونل و لزوم اجرای هرچه سریعتر و ایمن این طرح و با عنایت به میزان اندک تونلسازی با روشهای سنتی، استفاده از روش حفاری مکانیزه با در اولویت کار قرار گرفته است. بهعلت محدودیت دامنۀ کاربرد TBMها در شرایط پیچیده و نامطلوب زمینشناسی، انتخاب این ماشینها با بررسیهای دقیق دستگاه و شرایط محیط انجام میشود. شرایط زمینشناسی و خصوصیات ژئومکانیکی تودهسنگ از جمله مهمترین پارامترهایی است که همواره اجرای تونلها را تحتالشعاع قرار داده و میتواند در انتخاب نوع TBM مناسب، نقش بهسزایی داشته باشد. در این تحقیق با تعیین مهمترین خواص ژئومکانیکی و شرایط زمینشناسی تودهسنگ منطقۀ بررسی شده، و تفسیر نتایج حاصل از گمانههای ژئوتکنیکی، آزمایشهای آزمایشگاهی و صحرایی و تدقیق آنها با مشاهدات و برداشتهای صحرایی، تودهسنگی مسیر تونل بهوسیلۀ سه سیستم طبقهبندی مهندسی RMR، Q و GSI به سه زون ژئوتکنیکی تفکیک شد. سپس عملکرد انواع TBMهای باز، تکسپری و دوسپری برای حفاری در سنگ، بر اساس مقاومت مادهسنگ، خصوصیات کمی و کیفی درزهها، عرض نواحی برشی و گسله، سطح آب زیرزمینی و نیز شدت مچالهشوندگی تودههای سنگی در هر زون بررسی شد و در نهایت TBM دو سپری بهعنوان مناسبترین دستگاه برای حفاری تونل سبزکوه پیشنهاد شد.
مهندس مجید طارمی، دکتر عباس افتخاری، دکتر جعفر خادمی حمیدی، مهندس مهدی سعیدی،
جلد 19، شماره 3 - ( 9-1404 )
چکیده
سامانه انتقال آب سبزکوه به عنوان یک طرح انتقال آب بین حوضهای در منطقه سبزکوه استان چهارمحال و بختیاری و از سرشاخههای رود کارون برنامهریزی شد. این طرح در ابتدا شامل بند انحرافی، کانال روباز و تونل بود. در مطالعات امکانسنجی و اولیه به مخاطرات زیست محیطی ناشی از اجرای طرح بر تالاب چغاخور، اکوسیستم و منابع آب زیرزمینی منطقه، به قدر کفایت اهمیت داده نشد. تنها به دلیل مشکلات تملک زمین در منطقه جنگلی چارطاق، مسیر تونل تغییر کرد و کانال نیز حذف شد. در این راستا، کلیات طرح به بند انحرافی و تونل به طول 11 کیلومتر افزایش پیدا کرد. این در حالیست که در انتخاب مسیر نهایی نیز مخاطرات زمینشناسی و زیست محیطی محدوده طرح به طور کامل بررسی نشد. پس از 484 متر حفاری، برخورد به گسل سولقان و هجوم یکباره آب با دبی 100 لیتر بر ثانیه و روان شدگی جبهه کار حفاری، موجب گیرکردن ماشین حفاری شد. در ادامه، زهکشی آب موجب خشک شدن چشمه آلوقره و کم آب شدن چشمه شیرکشته و تبعات زیست محیطی و اجتماعی منفی در منطقه شد. در این راستا، آزادسازی TBM با ساخت دو گالری کناری و تزریق و زهکشی انجام شد. در نهایت با توجه به مشکلات به وجود آمده عملیات حفاری تونل متوقف شد. چالشهای به وجود آمده در این پروژه، لزوم بررسی جامع و برنامهریزی در انتخاب مسیر و TBM همچنین ارزیابی زیستمحیطی در تمام مراحل و بررسی اندرکنش آنها با یکدیگر را نشان میدهد.
