http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1382 جلد1 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1382/8/10 http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=306&sid=1&slc_lang=fa زمین لغزش یا رانش زمینlandslide) ) و به طور کلی حرکات توده ای مواد از زمره پدیده های طبیعی هستند که تحت تأثیر عوامل مختلف به ویژه گرانش زمین در دامنه های شیب دار به وقوع می پیوندند. عوامل متعددی نظیر وضعیت زمین شناسی و زمین ریخت شناسی، شرایط اقلیمی منطقه و کاربری اراضی می توانند در تحریک و تشدید این پدیده مؤثر باشند. بر این اساس و با توجه به نقش هر یک از عوامل مذکور و میزان تأثیر آنها، ناحیه مورد بررسی به پهنه های مختلف لغزشی (پهنه بندی) طبقه بندی می گردد. پهنه بندی زمین لغزش به منظور به نقشه در آوردن لغزش های موجود و برآورد پتانسیل عوامل محرک و مخرب دامنه ها انجام گرفته است. مقاله حاضر به عنوان یک بررسی موردی در جهت بررسی پتانسیل زمین لغزش در حوزه نوژیان و پهنه بندی خطر زمین لغزش در آن حوزه است. برای پهنه بندی خطر حرکت های توده ای، ابتدا نقشه های مختلفی شامل زمین شناسی، شیب، کاربری اراضی، نقشه گسل های منطقه، شدت زلزله و . . . تهیه و سپس رقومی گردیدند . با استفاده از عملیات میدانی، عکس های هوایی و داده های رقومی ماهواره ای، مناطق لغزشی اعم از سقوطی و رانشی بر روی نقشه پایه حوزه ترسیم شده است. از تلفیق نقشه های مذکور با نقشه پراکنش زمین لغزش ، میزان لغزش در واحدهای مختلف هر نقشه به دست آمده و با استفاده از روش آماری (تراکم سطح) برای هر واحد از عوامل لیتولوژی ، شیب ، جهت شیب ، فاصله از گسل ، کاربری اراضی ، شدت بارندگی ، شدت لرزه و ... میزان عددی وزن هر یک محاسبه شده و نقشه های وزن ساخته شده اند. با جمع نقشه های وزن، نقشه پهنه بندی براساس وزن به دست آمده است و با طبقه بندی این نقشه، نقشه نهایی پهنه بندی زمین لغزش حاصل شده است. نتایج حاصله نشان می دهد که حدود 81 درصد از کل لغزش ها را پهنه های لغزشی با خطر بالا و خیلی بالا در برگرفته اند . http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=307&sid=1&slc_lang=fa کمربند فعال چین خورده ـ رانده زاگرس درحاشیه شمالی پلیت عربستان قراردارد و یک کمربند فعال است که کوتاه شدگی، ضخیم شدگی و بالا آمدگی آن دراثر برخورد پلیت عربستان و ایران انجام شده است. ضخیم شدگی پوسته دراثر تکتونیک نوع برخوردی به علت معکوس شدگی حرکت درطول گسل های عادی است1. در این بررسی سعی بر این است که سرعت بالا آمدگی در طول گسل رانده زاگرس بلند و الگوهای گسلی در حاشیه جنوبی پهنه زاگرس بلند مورد بررسی قرار گیرد. گسل زاگرس بلند در حد فاصل پهنه زاگرس بلند و زاگرس چین خورده ساده (درحاشیه جنوبی پهنه زاگرس بلند) قرار دارد[6]. گسل فارسون ـ باغ حیران ـ کوشکی قسمتی ازگسل رانده زاگرس بلند است که در شمال شرق شهرلردگان و در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. در این منطقه براساس تحقیقات صحرایی یک نقشه ( با مقیاس 50000/1) تهیه شده است و برای شناسایی الگوهای گسلی، گسل های پوششی گسل زاگرس بلند و برآورد میزان بالا آمدگی درطول گسل زاگرس بلند، سه برش زمین شناسی ترسیم شده است. با تطبیق ساختارهای زمین شناسی، الگوهای گسلی درطول گسل رانده زاگرس مرتفع و موارد زیر می توان دست یافت. همراه با گسل زاگرس مرتفع گسل هایی از نوع میان بر2 و گسل های پس رانده3 و گسل های همراه راندگی1 مشاهده می شود. این گسل ها بیان گر حالت های عمومی معکوس شدگی حرکات تکتونیکی در طول گسل های عادی هستند[20]. در این ناحیه نیز، الگوهای گسلی و منحنی های لیتوژیک بیان گر معکوس شدگی حرکات زمین ساختی در طول گسل های عادی قدیمی اند. حداقل بالا آمدگی در یک گسل رانده حداقل به اندازه ضخامت لایه های حذف شده است. با توجه به مقاطع زمین شناسی و مقاطع چینه شناسی( و سن گسل زاگرس مرتفع)، حداقل سرعت بالا آمدگی قائم گسل از شروع رسوب گذاری سازند بختیاری در زاگرس بلند1/0 05/2 میلی متر در سال است. http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=308&sid=1&slc_lang=fa در تقسیم بندی محیط های قاره ای محیط های رودخانه ای از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند؛ زیرا وظیفه انتقال مواد رسوبی را از سطح قاره ها بر عهده دارند. مطالعه کمی این محیط ها با نگرش برحوضه زهکشی آن ها صورت می گیرد (پیتز و فوستر 1985). مطالعه حاضر نیز بر اساس چنین نگرشی و با عنایت خاص به تأثیر زیرحوضه ها برتجمع کانی های سنگین صورت گرفته است حوضه مورد نظر بخش شمال غربی حوضه قارچی شکل دز است که بین دومنطقه زمین شناسی متفاوت یعنی زاگرس خرد شده و سنندج – سیرجان قرار دارد. دشت بروجرد– دورود نیز حد فاصل این دو زون را پوشش داده است. روش رتبه بندی «استرالر(1952)» در این بررسی بکار گرفته شده است و بنا به دلایل ذکر شده در متن مقاله زیرحوضه های درجه سوم جهت تعیین تمرکز کانی های سنگین انتخاب شده اند. رتبه حوضه اصلی در محدوده مورد بررسی از درجه ششم است که نسبتاً رتبه بالایی به شمار می رود. نیز آنومالی های زهکشی حداقل به تعداد 4 نمونه در این مساحت دیده می شود که روی سه نمونه آن ها گسل ها و روی یک نمونه لیتولوژی منطقه مؤثر است. از سوی دیگر گسل ها در توسعه و تکوین زیرحوضه های درجه سوم بسیار مؤثرند. بالا بودن رتبه حوضه و فراوانی زیرحوضه های درجه کم در بخش های مرتفع سبب شده است که حوضه از بلوغ خوبی برخوردار باشد به طوری که تعداد رتبه های بالا حدود 25/0 رتبه های پایین است. کانی های سنگین عمده در زیرحوضه ها آندالوزیت و کیانیت است که اغلب به بخش سنندج – سیرجان حوضه و نیز در رابطه با عدد تراکم زیرحوضه های درجه سوم هستند . زهکشی اصلی حوضه درجه ششم از نوع زهکش نوع اول(consequent ) معرفی شده است. http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=310&sid=1&slc_lang=fa با توجه به توانایی های شبکه های عصبی مصنوعی، کاربرد آن ها در رشته های مختلف مهندسی و علوم زمین گسترش قابل ملاحظه ای داشته است. در این مقاله کاربرد شبکه های عصبی مصنوعی در زمین شناسی مهندسی و در پیش بینی خطر زمین لغرش های منطقه طالش مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که مدل تهیه شده براساس پارامترهای ورودی مؤثر در وقوع زمین لغزش قادر خواهد بود اطلاعات ورودی را پردازش و خطر زمین لغزش را به عنوان خروجی شبکه عصبی اعلام کند. با توجه به نقشه پهنه بندی خطر زمین لغزش منطقه که با استفاده از این سیستم تهیه گردیده است, منطقه طالش جزء مناطق پر خطر از نظر رانش زمین محسوب می شود. و مهم ترین عوامل موثر در ناپایداری شیب های منطقه تغییرات کاربری اراضی، از بین رفتن پوشش گیاهی، زیر شویی دامنه ای، فرسایش حاشیه رودخانه ها و فعالیت های تکتونیکی هستند http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=309&sid=1&slc_lang=fa Influence of Joint in the Phenomena of Solubility of Limestone