http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1399 جلد14 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1399/5/11 http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2877&sid=1&slc_lang=fa <span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی شکست توده های سنگی، همواره مورد توجه مهندسان عمران، معدن و مکانیک بوده است. چنان چه در قطعات سنگی، ترکی وجود داشته باشد، اهمیت موضوع شکست قطعات سنگی را دوچندان می کند. در این راستا، از چقرمگی شکست به عنوان یکی از خواص مکانیکیِ مواد سنگی برای تخمین استحکام سازه های سنگی ترک دار استفاده می شود. مقدار چقرمگی شکست، با انجام آزمایش های استاندارد روی قطعات ترک دار سنگی محاسبه می شود. یکی از نکات مهم در محاسبۀ مقدار چقرمگی شکست، ابعاد قطعۀ آزمایش شده است. ضخامت قطعه به عنوان بُعد خارج صفحه ای، نقش مهمی در مقدار چقرمگی شکست دارد که کم تر به آن توجه شده است. بنابراین، در این مقاله، اثرات ضخامت در مقدار چقرمگی شکست قطعات سنگی هم در حالت بارگذاری مود </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">I</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> و هم در حالت بارگذاری مود </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">II</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> به صورت آزمایشگاهی بررسی می شود. برای این منظور، از قطعۀ نیم دیسک با ترک لبه ای تحت بار خمشی متقارن و نامتقارن استفاده شده است. قطعات آزمایش شده دارای شعاع ثابت و ضخامت های متغییر است. نتایج آزمایشگاهی نشان می دهد که با افزایش ضخامتِ قطعه، مقدار چقرمگی شکست تا ضخامت خاصی روند صعودی دارد، اما بعد از آن ضخامتِ خاص، روند کاهشی پیدا می کند. اختلاف مقادیر چقرمگی شکست در روند کاهشی، زیاد نبوده و می توان مقدار تقریباً ثابتی برای چقرمگی شکست در نظر گرفت. هم چنین، انحنای مسیر رشد ترک در حالت مود </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">II</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> خالص با افزایش ضخامت قطعه بیش تر می شود.</span></span></span> جواد اکبردوست http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2827&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">در این پژوهش، تأثیر شکل موج و فرکانس بارگذاری روی پارامترهای دینامیکی خاک های ماسه ای خشک از قبیل مدول برشی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">G</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) و ضریب میرایی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">D</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) بررسی شده است. یک سری آزمایش میز لرزه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">1g</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> روی ماسه خشک فیروزکوه انجام شد. نمونه های خاک با دانسیتۀ نسبی صفر تحت سه نوع بارگذاری مستطیلی، سینوسی و مثلثی در فرکانس های 5/.، 1، 2، 3، 5، 7 و 9 هرتز و تحت شتاب ورودی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">g</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">1/0و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">g</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">3/0</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">قرار گرفتند. نتایج نشان داد که برای هر نوع بارگذاری، افزایش در فرکانس باعث افزایش در مقادیر مدول برشی و نسبت میرایی می شود. هم چنین با افزایش کرنش برشی مدول برشی خاک کاهش یافته ولی نسبت میرایی افزایش می یاید. نمونه های خاک تحت بارگذاری مستطیلی بیش ترین مقدار و تحت بارگذاری مثلثی کم ترین مقدار مدول برشی و نسبت میرایی را از خود نشان می دهند. در حالت کلی، تأثیر شکل موج مستطیلی روی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">G</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">D</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> بیش تر از دو شکل موج دیگر است. </span></span> هادی بهادری http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2768&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">خاک های واگرا از جمله خاک های مشکل آفرین است و در سازه های آبی نظیر سدهای خاکی و کانال های آبیاری باعث ایجاد صدمات و تخریب های موضعی بسیاری می شوند.</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">از روش های تثبیت خاک های واگرا افزودن سرباره کوره های ذوب فلزات و آهک است. در این پژوهش، خاک رس با خمیری کم برای بهبود واگرایی، مقاومت برشی و خواص خمیری با 1 و 2 درصد آهک و سرباره با مقادیر 5/0، 1، 3 و 5 درصد وزنی ترکیب شده است. نمونه ها به مدت 1 روز در دما و رطوبت ثابت نگه داشته شده و سپس روی آن آزمایش برش مستقیم، مقاومت تک محوری و پین هول انجام شده است. از نتایج حاصل از این آزمایش ها مشاهده شد که با وجود واگرایی نمونه اولیه خاک با نشانه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">D1</span></span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> در آزمایش پین هول، نمونه حاوی 2 درصد وزنی آهک و 5 درصد وزنی سرباره غیرواگرا با نشانه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">ND2</span></span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> طبقه بندی شده است. نتایج آزمایش برش مستقیم نشان داد که میزان چسبندگی برای نمونه های تثبیت شده با %1 آهک از 238/0 کیلوگرم بر سانتی مترمربع برای نمونه بدون سرباره، به ترتیب به 251/0، 373/0، 41/0 و 48/0 کیلوگرم بر سانتی مترمربع به ازای افزودن 5/0، 1، 3 و 5 درصد سرباره افزایش یافته است. هم چنین میزان مقاومت تک محوری برای نمونه های تثبیت شده با %1 آهک از 0014/1 کیلوگرم بر سانتی مترمربع برای نمونه بدون سرباره، به ترتیب به 0616/1، 0782/1، 2127/1 و 2246/1 کیلوگرم بر سانتی مترمربع به ازای افزودن 5/0، 1، 3 و 5 درصد سرباره افزایش یافت. نتایج آزمایش های تعیین حدود اتربرگ بیان گر آن است که با افزایش سرباره و آهک، حد روانی و نشانه خمیری کاهش می یابد و موجب بهبود خصوصیات خمیری خاک می شود. با توجه به نتایج مشاهده شده می توان گفت که استفاده از سرباره به عنوان محصول فرعی صنایع ذوب آهن به صورت جای گزین درصدی از آهک مصرفی به منظور کاهش پتانسیل واگرایی خاک رسی مؤثر است.</span></span><br> &nbsp; مهدی جلیلی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2816&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بحث دربارۀ مدل سازی اندرکنش خاک-گروه شمع به دلیل تعداد زیاد پارامترهای دخیل در آن یکی از مباحث پیچیده و البته مورد توجه محققان در سال های اخیر بوده است که به روش های مختلف به آن پرداخته اند. در سال های اخیر روش شبکۀ عصبی مصنوعی در بسیاری از مسائل مرتبط با مهندسی ژئوتکنیک از جمله مسائل مرتبط با شمع ها استفاده شده است. در این پژوهش پاسخ دینامیکی گروه شمع-خاک زیر یک پل تک پایه با درنظرگیری اثر اندرکنش خاک-سازه به روش تحلیلی محاسبه شد . به علاوه یک مدل شبکه عصبی با استفاده از مدل چند لایه پیشخور برای پیش بینی سختی اندرکنشی گروه شمع-خاک واقع در خاک دانه ای در نظر گرفته شد. هم چنین تأثیر پارامترهای مختلف بر محاسبۀ مقدار سختی اندرکنشی گروه شمع-خاک بحث و بررسی شد. در نهایت با توجه به&nbsp; مقدار ضریب تبیین 99/0 و کم ترین</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">مربعات</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">خطای 00000088/0 مدل شبکه عصبی ارائه شده می تواند یک ابزار قدرتمند برای پیش بینی میزان سختی اندرکنشی گروه شمع-خاک و طراحی بهینۀ گروه شمع برای دست یابی به طول و قطر بهینۀ شمع ها و کاهش هزینۀ مربوط به&nbsp; تجهیزات حفاری باشد.</span></span><br> &nbsp;<br> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span> شیما السادات حسینی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2837&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">پسماند از تولیدات غیرقابل اجتناب هر جامعه و مدی</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ریت پسماند یکی از نیازهای اصلی آن جامعه است. از این رو استقرار سامانه مدیریت پسماند ضروری است. در سیستم مدیریت مواد زائد جامد، با توجه به میزان تولید و ترکیب پسماند گزینه های مختلفی برای مدیریت آن وجود دارد. ارزیابی اثرات زیست محیطی چرخۀ حیات این گزینه ها نقش به سزایی در کاهش و حل مشکلات مدیریت خدمات شهری به عهده دارد. هدف از این پژوهش مقایسۀ سناریوهای مختلف مدیریت پسماند در شهرستان سیرجان و انتخاب سناریو برتر با رویکرد ارزیابی چرخه حیات است. بدین منظور 4 سناریو در نظر گرفته شد و فهرست نویسی چرخه حیات در هر سناریو به کمک مدل یک پارچه پسماند (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IWM-2</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) انجام شد. <a name="OLE_LINK76"></a><a name="OLE_LINK75">نتایج به دست آمده از فهرست نویسی به 5 طبقه اثرشامل مصرف انرژی، گازهای گلخانه ای، گازهای اسیدی، مه دود فتوشیمیایی، خروجی های سمی تخصیص داده شد. مقادیر فهرست شده در فاکتورهای ویژگی سازی ضرب شد و شاخص اکولوژیکی برای هر یک از سناریوها به دست آمد. </a></span>با مقایسه سناریوها از نظر زیست محیطی، سناریوی دوم (4/68 درصد کمپوست، 2/19درصد بازیافت،4/12درصد لندفیل) به عنوان گزینۀ برتر دفع پسماند شهری شهرستان سیرجان انتخاب شد.</span> علیرضا راستی کردار http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2814&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف اصلی این تحقیق، تولید نقشه های حساسیت زمین لغزش برای محدودۀ قطعۀ 5 راه آهن اردبیل</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ـ</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میانه و تأثیر آن بر شریان ها<a name="_GoBack"></a>ی حیاتی و ثانیاً تجزیه و تحلیل مهم ترین عوامل تأثیرگذار در افزایش خطر زمین لغزش است. در این پژوهش از سه روش منطق فازی، مثلث سلسله مراتبی فولر و تحلیل سلسله مراتبی فازی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F-AHP</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) استفاده شده است. روش های مذکور از روش های تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره به منظور ارزیابی علمی نواحی مستعد زمین لغزش در محدودۀ قطعۀ 5 راه آهن اردبیل</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ـ</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میانه است. برای انجام تحقیق معیارهای اصلی در قالب لایه های اطلاعاتی شناسایی شده و برای تلفیق استفاده شدند. سپس برای تعیین میزان استعداد محدودۀ بررسی شده نسبت به رخداد زمین لغزش براساس روش منطق فازی، مثلث سلسله مراتبی فولر و سلسله مراتبی فازی </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:8.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">F-AHP</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:8.0pt;">)</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> اقدام به پهنه بندی شده است. نهایتاً، عملکرد روش های مختلف در تولید نقشه های حساسیت زمین لغزش با استفاده از شاخص های صحت سنجی &quot;جمع مطلوبیت &quot;، &quot;درصد منطقه بحرانی&quot;&nbsp; و منحنی مشخصه عملکرد سیستم با یک دیگر مقایسه شد تا روش مطلوب و کاربردی برای محدودۀ قطعۀ 5 راه آهن اردبیل</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ـ</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میانه به منظور مدیریت خطر زمین لغزش تعیین شود. در نهایت با تلفیق داده ای متناسب با وزن های استخراج شده، نسبت به تهیه نقشه پهنه بندی زمین لغزش اقدام شد. نتایج تحقیق حاضر در شناسایی نسبت محاطرات محیطی و آسیب پذیری این محور تبادلاتی نقش مهمی داشته و می تواند راهگشای برنامه ریزان و تصمیم گیران برای کاهش نسبت خسارات و مدیریت بحران استفاده شود. </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> &nbsp;<br> &nbsp; بختیار فیضی زاده http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2660&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;line-height:23.0pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">استفاده از افزودنی ها در تثبیت خاک همواره مورد توجه محققان بوده است. در این مقاله تأثیر نانورس به عنوان یک افزودنی جدید، در کنار آهک که یکی از افزودنی های قدیمی در تثبیت خاک به شمار می رود، بر رفتار خاک بررسی شده است.&nbsp; درصدهای مختلف نانورس و آهک بر خاک رسی افزوده می شود و تأثیر آن بر درصد رطوبت بهینه، بیشینه دانسیته خشک، مقاومت تک محوری، حدود اتربرگ و خاصیت خود ترمیمی خاک ها بررسی می شود.&nbsp; پژوهش های انجام شده حاکی از آن است که اضافه کردن آهک باعث کاهش دانسیتۀ خشک خاک می شود این در حالی است که افزودن نانورس سبب افزایش این پارامتر در خاک های رسی می شود.&nbsp; افزودن آهک تأثیر زیادی بر افزایش چسبندگی دارد و بر افزایش زاویۀ اصطکاک تأثیر چشم گیری ندارد این درحالی است که نانو مواد علاوه بر اینکه چسبندگی را افزایش می دهد، سبب افزایش زاویۀ اصطکاک خاک نیز می شود. نکته مهم و قابل تمرکز در این کار تأثیر چشم گیر نانو مواد بر خاصیت خود ترمیمی خاک رس است. با افزودن 2 درصد نانورس به خاک با گذشت 24 ساعت از ایجاد صفحه گسیختگی در خاک، مصالح قادر هستند حدود 80 درصد مقاومت اولیۀ خود (زمانی که هیچ افزودنی ندارد) را به دست آورند.</span></span><br> &nbsp;</p> احمدرضا مظاهری