http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1394 جلد9 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1394/6/10 http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2165&sid=1&slc_lang=fa <p>در مقاله حاضر، تأثیر افزودن الیاف پلی پروپیلن بر سختی و تغییرشکل پذیری مخلوط های شن&nbsp; ماسه ای ارزیابی می شود. خاک ماسه ای مذکور از سواحل بابلسر و شن دانه ها از رودخانۀ کرج تأمین شد. الیاف پلی پروپیلن به طول 12 میلی متر و قطر 23 میکرومتر با درصدهای 5/0 و 0/1 به مخلوط اضافه شده و سیمان پرتلند نیز به عنوان عامل سیمانی کننده استفاده شد. آزمایش های سه محوری فشاری بر نمونه های اشباع در شرایط زهکشی شده و زهکشی نشده و در تنش های دورگیر 100، 200 و 300 کیلوپاسکال انجام شده است. منحنی های تنش محوری اضافی-کرنش محوری و تغییرات کرنش حجمی یا فشار حفره ای به دست آمده و تغییرات سختی نمونه ها در خلال بارگذاری ارزیابی شده است. بر اساس نتایج، افزودن الیاف موجب ازدیاد مقاومت برشی خاک می شود. در شرایط زهکشی شده، افزودن الیاف کرنش های انقباضی اولیه و اتساع نهایی را زیاد می کند و در شرایط زهکشی نشده نیز فشار حفره ای مثبت اولیه و مکش نهایی را افزایش می دهد. هم چنین مشخص شد که افزودن الیاف موجب کاهش سختی اولیه مماسی خاک خواهد شد.</p> امیر حمیدی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2140&sid=1&slc_lang=fa <p>گسترۀ بررسی شده (استان البرز) به لحاظ ساختاری در سامانۀ کوه زایی مرکب البرز در شمال ایران تشکیل شده است. هدف از این پژوهش، آمیختن علوم سنجش از دور و زمین شناسی به منظور بارزسازی خطواره های گسلی با استفاده از پردازش داده های ماهواره ای در گستره ای پهناور و هم چنین قیاس لایه ها با گسل های شناخته شده در نقشه های زمین شناسی است. در آغاز دو نمای تصویر ماهواره ای ETM+ Landsat با شماره های 35-164 و 35-165 موزائیک شدند و با توجه به مختصات گسترۀ بررسی شده (استان البرز) برش خوردند. سپس با اجرای شیوه های دورسنجی مانند ترکیب باندها، فیلترگذاری، تحلیل مؤلفه های اصلی، نسبت باندی در تصاویر خاکستری و رنگی و شاخص NDVI برای بارزسازی گیاهان، به پردازش تصویر ماهواره ای گستره پرداختیم. در نهایت با به کارگیری روش های یاد شده، نقشۀ خطواره های گسلی و نقشۀ تراکم خطواره های استان البرز تهیه و با گسل های شناخته شده مقایسه شد.</p> علیرضا فرخ نیا http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=429&sid=1&slc_lang=fa <p>به منظور بررسی تأثیر ترکیب کانی شناسی بر دوام و مقاومت سنگ ها، چهار نمونه از سنگ های هورنفلسی موجود در مناطق جنوبی و غربی شهر همدان واقع در غرب ایران انتخاب شدند. این نمونه ها در آزمایشگاه، تحت آزمایش های تعیین ویژگی های کانی شناسی، فیزیکی و مکانیکی قرار گرفتند. هم چنین نمونه های مذکور به تعداد 15 چرخه در محلول های اسید سولفوریک دارای pH مختلف، تحت انجام آزمایش دوام-وارفتگی و آزمایش XRD قرار گرفتند. بر اساس نتایج به دست آمده، نوع، مقدار، سختی و دانسیته کانی های تشکیل دهنده این سنگ ها، بر مقاومت فشاری تک محوری و شاخص دوام-وارفتگی آن ها مؤثرند. نتایج آزمایش دوام-وارفتگی نشان می دهد که افت وزنی نمونه ها در چرخه های ابتدایی آزمایش بیش تر از چرخه های انتهایی است. هم چنین با انجام آزمایش دوام-وارفتگی روی این سنگ ها، کانی های اولیۀ تشکیل دهندۀ سنگ به کانی های ثانویه نظیر کانی های رسی تجزیه نمی شوند. بنا بر این سنگ های هورنفلسی منطقه همدان، در برابر هوازدگی شیمیایی تسریع شده در آزمایش گاه و تحت هوازدگی شیمیایی طبیعی تقریباً مقاومند.</p> داود فریدونی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2022&sid=1&slc_lang=fa <p>اخیراً کاربرد مکانیک سنگ در صنعت نفت سرعت چشم گیری پیدا کرده است. از جمله چنین کاربردهایی می توان به تحلیل پایداری در چاه های افقی و نیز تولید ماسه ضمن استخراج نفت از مخازن ماسه سنگی اشاره کرد. البته تخمین جهت و مقدار تنش های برجا پارامتر مهمی برای این گونه کاربردها است. این موضوع به قدری مهم است که تلاش جهانی برای اشتراک این گونه داده های گران قیمت صورت گرفته و نقشۀ جهانی تنش های برجا بر اساس گزارش های افراد مختلف از سراسر دنیا در حال تدوین است. در این تحقیق تلاش شده است که تنش های برجا در یک مخزن نفتی بر اساس داده های روتین مربوط به شکافت سنگ برای اسیدکاری تخمین زده شود که بر اساس معادلات مکانیک سنگ برای حفره های دایره ای می توان رابطۀ بین فشار لازم برای بازگشایی مجدد شکاف و مقدار تنش های برجا را به صورت تخمینی مشخص کرد. با استفاده از معادلات شناخته شده دارسی برای جریان در محیط های متخلخل، رابطۀ تخمینی بین حداقل و حداکثر تنش های برجا و پارامترهای مخزن نفت مثل نفوذپذیری، فشار مخزن، مدول الاستیسیته سنگ، ویسکوزیته اسید، فشار تزریق و غیره ارائه شده است. بنا بر این با داشتن سرعت جریان اسید تزریق شده برای تحریک چاه و سایر پارامترهای مخزن، می توان تنش های برجا را تخمین زد. این تکنیک امکان کسب اطلاعات مهم در مورد رفتار مکانیکی مخزن را فراهم می کند. سپس این روش در مخزنی به عنوان مطالعۀ موردی به کار گرفته شد. اهمیت این روش در مقیاس محلی و نیز در مقیاس جهانی برای کمک به توسعه و تطابق داده های مربوط به تنش های برجا در مناطق نفت خیز است.&nbsp;&nbsp;</p> محمدرضا آصف http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2666&sid=1&slc_lang=fa <p><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">هدف از این تحقیق ارائۀ بررسی آزمایشگاهی و عددی روی تأثیر سیکل های تر و خشک و نشانۀ خمیری بر نسبت باربری کالیفرنیای خاک های رسی تثبیت شده با آهک است. تحلیل عددی براساس روش اجزا محدود به منظور مقایسه بین نتایج بررسی عددی و آزمایشگاهی انجام می شود. سه خاک رس با نشانه های خمیری مختلف با مقادیر مختلف آهک مخلوط و در مقدار رطوبت بهینه متراکم شدند.</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آزمایش</span></span></span> <span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">CBR</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">روی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خاک های</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اصلی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خاک های مخلوط پس</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">از گذشت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زمان</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">عمل آوری مشخص و تعداد سیکل های مختلف تر و خشک، انجام شد. نتایج آزمایشگاهی نشان می دهند که افزودن آهک به خاک تا 4% باعث افزایش چشم گیری در مقادیر </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">CBR</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> می شود. بر این اساس، مقادیر </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">CBR</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در هر سیکل تر و خشک در حین مرحلۀ تر کاهش و در حین مرحلۀ خشک افزایش می یابد و پس از 3 سیکل مقادیر </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">CBR</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> خاک رسی تثبیت شده با آهک افزایش می یابد. مقایسۀ نتایج تحلیل های آزمایشگاهی و عددی تطابق خوبی داشته است.&nbsp; </span></span></span></p> سیدابوالحسن نایینی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2142&sid=1&slc_lang=fa <p>بر خلاف شاخص های فاکتور جابه جایی MF و کد ارزیابی ریسک RAC که آن ها نیز نقش پیوندهای فلزی را در تفسیر آلودگی لحاظ می کنند، در شاخص جدید مستقیماً سهمی از مخاطره به فازهای احیا شونده و اکسید شونده داده شده است که این مسئله در هیچ یک از دو شاخص مذکور دیده نشده است. به بیان دیگر در شاخص جدید پیوندهای فلزی که به شکل بالقوه قابلیت رهاسازی فلز در محیط را دارند نیز با تخصیص وزن های جداگانه در تفسیر مخاطره آلودگی موجود دخالت دارند. این مشخصه شاخص جدید امکان تفسیر واقعی آلودگی موجود فلزی به ویژه هنگامی که بخش چشم گیری از غلظت همۀ فلز در فازهای احیا شونده و اکسیدشونده جمع شده است را ممکن می سازد. وابستگی نبودن سطح مخاطره به غلظت کل در شاخص جدید سبب می شود تفسیری از مخاطره در سطوح مختلف غلظت کل ارائه شود. علاوه بر این توانایی شاخص در تفسیر مخاطره آلودگی فلزی فارغ از منبع تولید اعم از انسان ساخت و طبیعی نداشتن قطعیت های ناشی از تفکیک این دو نوع آلودگی را نیز کاهش می دهد.</p> تورج نصرآبادی http://system.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=1715&sid=1&slc_lang=fa <p>ایران در زمره کشورهایی است که گسترۀ وسیعی از خاک های رمبنده دارد و در صورت شناسایی نشدن این نوع خاک ها، اگر سازه، راه و یا خطوط ریلی روی آن ها احداث شود، در اثر اشباع شدن خاک، مشکلات چشم گیری ایجاد می کند در دشت سمنان نیز به دلیل وجود شکست های خاک در محل عبور راه های مواصلاتی مهم، مواردی از رمبنده بودن خاک مشاهده شده است. در مسیر راه آهن تهران- سمنان به علت بهره برداری از خط و عدم امکان مسدودی خط یکی از راه حل هایی که می تواند به طور مؤثر برای اصلاح مشکلات ناشی از وجود خاک های رمبنده استفاده شود تزریق برجا است. در این پژوهش برای اصلاح خاک منطقۀ بررسی شده با استفاده از تزریق، ماده تزریقی آهک به دلیل وجود رس در خاک، استفاده شده است. نتایج آزمایش های میدانی و آزمایشگاهی بیان گر آن است که با توجه به سیمانتاسیون رسی موجود بین ذرات خاک محل، تزریق آهک منجر به کاهش چشم گیر پتانسیل رمبندگی خاک در شرایط اشباع و افزایش ظرفیت باربری خاک در مقایسه با سایر مواد تزریقی شده است.از این رو، به عنوان راه کاری مناسب در موارد مشابه پیشنهاد می گردد.</p> رضا ضیایی موید