خانم الهام اسودی، دکتر افسانه خواجوند خوشلی، دکتر سمانه فرنیا، الناز پوراحمدی،
دوره 13، شماره 4 - ( دوره سیزدهم، شماره چهارم ، زمستان 1404 )
چکیده
هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی طرحوارهدرمانی و درمان فراتشخیصی بر تنظیم شناختی هیجان پسران نوجوان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی بود. پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون، پسآزمون، گروه کنترل و پیگیری سهماهه بود. جامعه آماری شامل پسران ۱۴ تا ۱۶ ساله مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی مراجعهکننده به مراکز و کلینیکهای روانشناختی شهر ساری بود. ۴۵ نوجوان واجد شرایط به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری طرحوارهدرمانی، درمان فراتشخیصی و کنترل جایگزین شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران بود و دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیریهای مکرر و آزمونهای تعقیبی تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین سه گروه در تنظیم شناختی هیجان سازشیافته و سازشنایافته تفاوت معناداری وجود دارد. هر دو مداخله موجب افزایش معنادار راهبردهای سازشیافته و کاهش معنادار راهبردهای سازشنایافته تنظیم شناختی هیجان در مقایسه با گروه کنترل شدند. همچنین، میزان بهبود در گروه طرحوارهدرمانی در مقایسه با گروه درمان فراتشخیصی بیشتر بود. تفاوت معناداری بین نمرات پسآزمون و پیگیری سهماهه مشاهده نشد که بیانگر تداوم اثرات درمان در دوره پیگیری است. بر اساس یافتهها، هر دو رویکرد طرحوارهدرمانی و درمان فراتشخیصی میتوانند در بهبود تنظیم شناختی هیجان نوجوانان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی مؤثر باشند؛ با این حال، طرحوارهدرمانی اثربخشی بیشتری نشان داد. به نظر میرسد تمرکز طرحوارهدرمانی بر طرحوارههای ناسازگار اولیه، نیازهای هیجانی اساسی و اصلاح الگوهای عمیق شناختی-هیجانی، زمینه بهبود مؤثرتر تنظیم شناختی هیجان را فراهم میکند.
