فصلنامه روانشناسی شناختی

پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی نشخوار فکری بر اساس فرایندهای شناختی و شناختی-هیجانی، با تأکید بر نقش انعطاف‌پذیری شناختی، طرحواره‌های هیجانی و خودکارآمدی تنظیم هیجانی در دانشجویان دختر انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با طرح پیش‌بین بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آنان، ۴۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس طرحواره‌های هیجانی لیهی، پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندر وال، مقیاس خودکارآمدی تنظیم هیجانی حسین‌چاری و همکاران و پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد بین طرحواره‌های هیجانی و نشخوار فکری رابطه مثبت و معنادار و بین انعطاف‌پذیری شناختی و خودکارآمدی تنظیم هیجانی با نشخوار فکری رابطه منفی و معنادار وجود دارد . همچنین، نتایج رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد مؤلفه‌های کنترل، احساس گناه، ادراک گزینه‌های جایگزین، ساده‌انگاری هیجان‌ها، سرزنش دیگران و فقدان کنترل، در مجموع ۶۱ درصد از واریانس نشخوار فکری را تبیین می‌کنند و مؤلفه کنترل، به‌عنوان یکی از ابعاد انعطاف‌پذیری شناختی، قوی‌ترین پیش‌بین نشخوار فکری بود. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که فرایندهای شناختی و شناختی-هیجانی در تبیین نشخوار فکری نقش اساسی دارند و متغیرهای مرتبط با کنترل شناختی، پردازش هیجان و خودکارآمدی تنظیم هیجانی از مهم‌ترین پیش‌بین‌های این فرایند محسوب می‌شوند. بر این اساس، تقویت انعطاف‌پذیری شناختی، اصلاح طرحواره‌های هیجانی ناکارآمد و ارتقای خودکارآمدی تنظیم هیجانی می‌تواند به‌عنوان محور مداخلات شناختی و شناختی-رفتاری در کاهش نشخوار فکری و ارتقای سلامت روان دانشجویان مورد توجه قرار گیرد.