Human Information Interaction

fa مولفه های موثر بر کاربرد قوانین حق مولف درکتابخانه‌های دیجیتال Factors affecting the application of copyright laws in digital libraries تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: افزایش کمی و کیفی کتابخانه‌های دیجیتال، پدیده‌ای است که در پاسخ به نیاز روزافزون جامعه در جهت دستیابی به اطلاعات به وجود آمده است. این مقاله با هدف این مقاله شناسایی عوامل مؤثر در کاربرد قوانین حق مؤلف در کتابخانه‌های دیجیتال تدوین‌شده است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر،  ازنظر هدف کاربردی و نوع جمع‌آوری داده‌ها، کیفی  و از نوع روش فراترکیب انجام شد. همچنین ابزار گردآوری داده‌ها و اطلاعات، مقالات علمی پژوهشی منتشرشده در نشریات معتبر فارسی و انگلیسی در12سال اخیر بود. از 342 مقاله استخراج‌شده طی مراحل فراترکیب، 58 مقاله با استفاده از کلیدواژه‌های فارسی  حق مؤلف، مالکیت فکری، کتابخانه دیجیتال و کلیدواژه‌های انگلیسی Copyright,intellectual property,digital libraries در پایگاه‌های اطلاعاتی نورمگز، مگیران،SID Science Direct, Emerald, Springer EBSCO, SEVIER, Wiley انتخاب گردید. در این پژوهش ابتدا برای تمام عوامل استخراج‌شده از مطالعات پیشین، کدی در نظر گرفته و سپس با در نظر گرفتن مفهوم هر یک از کدها، در یک مفهوم مشابه دسته‌‌بندی شدند.‌ برای کنترل کدها و مقوله‌های استخراجی از دو کدگذار استفاده شد و شاخص موردنظر در این زمینه، شاخص «کاپا»ست. یافته‌ها:  بر اساس تحلیل‌های صورت‌گرفته به‌ کمک روش تحلیل محتوا، درمجموع، تعداد 8 مقوله اصلی (سیاست‌گذاری ، ماهیت محتوا، توسعه فناوری، حمایت از استفاده‌کنندگان، حمایت از پدیدآورندگان، تولیدکنندگان محتوا، ماهیت استفاده، فرهنگ‌سازی ) و 18مقوله فرعی برای حق مؤلف در کتابخانه دیجیتال کشف و استخراج شد. برای رتبه‌بندی عوامل از آزمون فریدمن استفاده شد.  نتایج آزمون نشان داد؛ در این آزمون بیشترین مقدار میانگین 12/84است، بدین ترتیب عامل «توسعه فناوری‌ها» از بالاترین  درجه اهمیت و رتبه اول برخوردار است. همچنین عوامل «ماهیت استفاده » و «حمایت از پدیدآورندگان » به‌عنوان رتبه دوم و سوم اهمیت قرار دارند. از طرف دیگر عوامل «ماهیت محتوا»، «تولیدکنندگان محتوا» و «حمایت از استفاده‌کنندگان» به ترتیب از کمترین درجه اهمیت برخوردار هستند.  نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد، قوانین حق مؤلف در  کتابخانه‌های دیجیتال با کتابخانه‌های سنتی تفاوت زیادی دارند. بر اساس  نتایج پژوهش، کتابخانه‌های دیجیتال برای ارائه خدمات به کاربران خود باید نیازمندنگرشی ژرف‌‌تر درزمینه قوانین حق مؤلف باهدف رعایت حقوق تولیدکنندگان  و استفاده‌کنندگان منابع اطلاعاتی هستند.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction The quantitative and qualitative increase in digital libraries is a phenomenon that has emerged in response to the growing need of society to access information. Therefore, digital libraries are facing a major challenge of copyright. This issue can prevent them from providing effective and needed services to the user community. Methods and Materoal The present study, while examining the factors affecting copyright in digital libraries, has presented a model in the field of copyright in digital libraries.The present study was qualitative in terms of its applied purpose and type of data collection and was conducted using the meta-synthesis method. Also, the data and information collection tool was scientific research articles published in reputable Persian and English journals in the last 12 years. From 342 articles extracted during the meta-synthesis stages, 58 articles were selected using the Persian keywords "copyright", "intellectual property", "digital libraries" and the English keywords "Copyright, intellectual property, digital libraries" in the databases Normags, Magiran, SID, Science Direct, Emerald, Springer EBSCO, SEVIER, Wiley. Due to the qualitative nature of the data (text), open coding was used to analyze the data. In this coding method, codes are extracted from the text of the article (first-order coding), and then these extracted codes are recoded to form concepts (second-order coding), and finally, concepts are recoded to form categories (text-code-concept-category). In this study, first a code was considered for all the factors extracted from previous studies and then, considering the meaning of each code, they were categorized into a similar concept. Two coders were used to control the extracted codes and categories, and the index in question in this field is the "Kappa" index. Resultss and Discussion : Based on the proposed research model, policy-making, the nature of content, the development of technologies, support for users, support for creators, content producers, culture-building, and the nature of use are the most important factors influencing the application of copyright laws to make information accessible to users of digital libraries. Policymaking: In general, policymakers, governments, and national officials play a key role in the policymaking and enforcement of copyright regulations. Copyright laws are usually developed by high-level national authorities and legislators, and digital library managers and operators do not have much involvement in the development of laws, and this can be one of the challenges of legislating copyright in digital libraries. Nature of content: Unlike traditional libraries, digital libraries use different sources to provide information services. These sources do not have the same content and range from software programs to traditional books. Type of use: In terms of type of use, the purpose of the user, the type of library, the status of digitization, and electronic lending are effective components. The provisions of the laws indicate that digital libraries are only able to provide digitized works in the form of digital lending. Protection of authors' rights: Digital libraries can create the possibility of reproducing copyrighted works for themselves by developing legal contracts with publishers and authors. In this case, creating clear legal procedures helps to protect the rights of authors. Protecting the rights of users: The main goal of copyright law is to protect the material and moral rights of creators and to ensure that society has access to the information it needs. With the advancement of information technology, legal challenges in the field of copyright are inevitable, and overcoming copyright infringements through file sharing requires finding preventive solutions and using technology, such as metadata standards, to create a balance between the rights of copyright holders and the use of scientific innovations. Content producers: Digital libraries use the method of digitization (Reproduction) to temporarily reproduce first-class works and make them available to users through electronic lending. It is necessary to pay attention to the credibility of the systems and databases and the laws of the countries providing this content in digital libraries. Culture building: In this dimension, three components have been identified: public awareness, transparency of laws, awareness of managers, and determination of civil responsibilities. Transparency of laws is related to cases where copyright laws have been ambiguously worded and have caused misunderstandings by users and managers of digital libraries. Friedman test was used to rank the factors. The test results showed that in this test, the highest mean value is 12.84, thus the factor "Development of technologies" has the highest degree of importance and the first rank. Also, the factors "Nature of use" and "Support for creators" are ranked as the second and third most important. On the other hand, the factors "Nature of content", "Content producers" and "Support for users" have the lowest degree of importance, respectively. Conclusion This research shows that copyright laws in digital libraries are very different from traditional libraries. According to the research results, digital libraries need to take a deeper look at copyright laws in order to provide services to their users, with the aim of respecting the rights of producers and users of information resources.  </div> حق مؤلف, مالکیت فکری, کتابخانه‌های دیجیتال, فراترکیب. Keywords: Copyright, Intellectual Property, Digital Libraries, Metasaynthesis 43 60 http://hii.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1051-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Saatchi علی ساعتچی alisaatchi68@yahoo.com 10031947532846006165 0003-0003-0784-0746 Yes Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. Hadiseh Ghnbari حدیثه قنبری Hadisehghn82@gmail.com 10031947532846006166 0003-0003-0784-0486 No Bachelor of Law and Political Science; Ferdowsi University; Mashhad; Iran گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران Anis Miri انیس میری anismiri1393@gmail.com 10031947532846006167 0003-0003-0784-0486 No Information Science and Epistemology; Organization of Libraries, Museums and Documentation Center of Astan Quds Razavi; Mashhad; Iran. گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، مشهد، ایران