اکبر مجیدی، نادر نقشینه، محمدرضا اسمعیلی گیوی، محمودرضا هاشمی،
دوره 4، شماره 2 - ( 6-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: گزینش و مدیریت داده های پژوهشی حوزه نوظهور آموزشی و پژوهشی در علم اطلاعات و دانش شناسی است. این حوزه دارای مسائل و ابعاد گسترده ایی است. هدف این مقاله مطالعه،شناسایی و بحث و بررسی مبانی و مفاهیم،مدل ها و چهارچوب ها و ابعاد و چالش های گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در محیط های علمی و دانشگاهی است.
روش پژوهش: مقاله حاضر یک مقاله مروری است و از روش کتابخانه ایی برای گردآوری مدارک و متون علمی و پژوهشی این حوزه استفاده شد. در این پژوهش پایگاه های اطلاعات علمی خارجی و داخلی و همچنین منابع وب با کلیدواژه های «data curation»،«digital curation»،«research data management»،«research data curation» و معادل آنها در فارسی جست و جو شدند. پس از حذف منابع تکراری و منابع نامرتبط، در مجموع 132 منبع تفکیک و محتوی آنها ارزیابی و تحلیل نهایی شد.
یافتهها: تحلیل متون نشان داد که گزینش و مدیریت داده های پژوهشی حوزهایی نوظهور با مسائل پیچیده و ابعاد مختلفی است که طیف وسیعی از مسائل آموزشی،سازمانی،فرهنگی،فناوری،قانونی،امنیتی را شامل می شود. این حوزه از دهه 2000میلادی مورد توجه دولتها،سازمانهای تأمین مالی پژوهش، دانشگاهها قرار گرفته و اجتماع پژوهشی قوی از پژوهشگران مختلف به خصوص پژوهشگران علم اطلاعات و دانش شناسی، آرشیو و سیستم های اطلاعاتی حول آن شکل گرفته است. امروزه گزینش و مدیریت داده های پژوهشی به عنوان یکی از اجزای اصلی سیاستگذاری کلان علم و فناوری مطرح شده و نیازمند حمایت دولت و نهادهای قانونگذار و سیاستگذار است. مدل ها و چهارچوب های مختلفی در سطوح مختلف ملی،موسسه یا اجتماع خاص و رشته برای درک ابعاد گزینش و مدیریت داده های پژوهشی و اجرای آن ترسیم شده اند.همچنین مطالعه متون نشان داد که کتابخانه ها و کتابداران از شایستگی و صلاحیت لازم برای برعهده گرفتن نقش ها و مسئولیت های گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در دانشگاه و موسسات علمی برخوردارند. با این حال، گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در اجرا و عمل با چالش هایی از قبیل حریم خصوصی،مالکیت داده،حقوق مالکیت فکری،عدم به اشتراکگذاری داده توسط محققان،نبود زیرساختارهای مناسب مدیریت داده،عدم آگاهی و شناخت و دانش درباره فرایند گزینش و مدیریت داده و غیره روبرو است.
نتیجه گیری: علیرغم پژوهش های گسترده در خارج، این حوزه در ایران چندان مورد توجه واقع نشده است. بنابراین این مقاله به طور نسبتاً جامع به موضوع و ابعاد گزینش و مدیریت داده های پژوهشی می پردازد و میتواند برای پژوهشگران، سیاستگذاران علم و فناوری، کتابداران به منظور تحقیق و اجرای خدمات گزینش و مدیریت داده های پژوهشی مفید باشد.
اکبر مجیدی، فائقه محمدی قاضیجهانی، فاطمه نجفوند دریکوندی،
دوره 12، شماره 3 - ( 9-1404 )
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر کشف نقش واسطهای تفکر انتقادی در رابطه میان ذهنآگاهی و رفتار اطلاعیابی برخط دانشآموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان خرمآباد بود.
روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری دادهها از نوع توصیفی - همبستگی با رویکرد معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانشآموزان پسر و دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان خرمآباد در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 11000 نفر بود که 386 نفر از آنها به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه تفکر انتقادی ریکتس (2003)، مقیاس ذهنآگاهی ریان و براون (2003) و پرسشنامه رفتار اطاعیابی کریمی (1390) بود که پایایی آنها به ترتیب 0.75، 0.80 و 0.74 بهدست آمد. دادهها با استفاده از فنون آمار توصیفی و آزمون همبستگی اسپیرمن و مدلسازی معادلات ساختاری از طریق نرمافزار اسپیاساس نسخه 22 و اسمارت پیالاس تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن نشان داد که رابطه معناداری میان ذهنآگاهی و تفکر انتقادی با رفتار اطلاعیابی برخط دانشآموزان وجود دارد. تحلیل مدلسازی معادلات ساختاری به روش اسمارت پیالاس نشان داد که همه متغیرها از پایایی بالایی برخوردارند. پایایی ترکیبی و ضریب آلفای کرونباخ و میانگین واریانس استخراجی در مورد همه متغیرها بالاتر از 0.7 است و نشان میدهد که ابزار پژوهش حاضر، برازش مناسبی دارد. ذهنآگاهی به طور غیرمستقیم از طریق نقش تفکر انتقادی بر رفتار اطلاعیابی برخط تأثیر دارد و قادر به پیشبینی 3/91 درصد از رفتار اطلاعیابی است. بنابراین تأثیر ذهنآگاهی از طریق نقش واسطهای تفکر انتقادی بر رفتار اطلاعیابی برخط دانشآموزان تأیید شد.
نتیجهگیری: ذهنآگاهی از طریق نقش واسطهای تفکر انتقادی بر رفتار اطلاعیابی دانشآموزان تأثیر دارد، بر این اساس ارائه تمرینهای ذهنآگاهی به دانشآموزان میتواند زمینه تقویت تفکر انتقادی و بهبود رفتار اطلاعیابی دانشآموزان را فراهم نماید.
