تعامل انسان و اطلاعات

طراحی الگوی سواد مدیریت داده‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه‌های دولتی ایران (وابسته به وزارت علوم)

نجلا حریری

هدف: نظر به پژوهش هایی که درباره سواد مدیریت داده های پژوهشی انجام گرفته است، هدف این پژوهش، تعیین میزان مولفه ها و شاخص های سواد مدیریت داده های پژوهشی اعضای هیئت علمی رشته های علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه های دولتی ایران (وابسته به وزارت علوم) و ارائه الگوی مناسب با آن است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد کمی و روش پیمایشی و با هدف تأیید و اعتباریابی ابزار ساخته شده با استفاده از مدل پیشنهادی پژوهش انجام گرفته است. جامعه آماری شامل 360 نفر از اعضای هیئت علمی گروه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه های دولتی کشور که از طریق روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند، پرسشنامه تکمیل و برای تحلیل داده ها از روش آماری توصیفی (میانگین، انحراف معیار، جدول توزیع فراوانی) و آمار استنباطی (مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی اکتشافی) و نرم افزارهای SPSS و Smart Pls استفاده شده است.
یافته ها: حاکی از آن است که شش عامل ذینفعان، خدمات، سیاست، انواع سواد، چرخه حیات داده و مسائل مالی روی هم رفته 60 درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین می کنند. همچنین بالاترین میزان میانگین مربوط به عامل ذینفعان با میانگین 4/09 و انحراف معیار 0/57 است و پس از آن به ترتیب عامل خدمات، سیاست، چرخه حیات داده، انواع سواد و مسائل مالی در رتبه های بعدی قرار گرفتند.
نتیجه گیری: رابطه مولفه ها و شاخص های سواد مدیریت داده های پژوهشی از دیدگاه اعضای هیئت علمی رشته های علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه های دولتی ایران نشان دهنده اهمیت بالای هر یک از این مولفه ها در ارتقاء کیفیت و کارآمدی پژوهش ها است و تأثیر مثبتی در سواد مدیریت داده های پژوهشی دارد. تلاش برای شناخت فرآیندها و زیرساخت های مرتبط با مدیریت داده های پژوهشی به افراد جهت دستیابی به نتایج تحقیقات بهتر و گسترده تر ارزشمند است.

تحلیل تعامل کاربران با پست‌های بازاریابان الکترونیکی در شبکه اجتماعی اینستاگرام

محمد مرادی

زمینه و هدف: شبکه های اجتماعی و نفوذ هر چه بیشتر آن ها در میان کاربران مختلف در تمام نقاط دنیا باعث شده است که این شبکه ها به ابزارهایی مناسب برای تبلیغات و تجارت الکترونیک تبدیل شوند. شبکه اجتماعی اینستاگرام به عنوان یکی از ابزارهای قدرتمند بازاریابی شناخته می شود و افزایش بازدید، پسند و نظر در اینستاگرام، نقش مهمی در دیده شدن کسب وکارها دارد. هدف این پژوهش تحلیل رفتار کاربران در مواجهه با پست های بازاریابان الکترونیکی در شبکه اجتماعی اینستاگرام به منظور افزایش تعاملات کاربران با پست های بازاریابان الکترونیکی می باشد.
روش پژوهش: طبق مطالعات کتابخانه ای، عوامل تاثیرگذار بر میزان بازدید، پسند و نظر پست های بازاریابان الکترونیکی در شبکه اجتماعی اینستاگرام استخراج شده است. پس از استخراج داده های متناسب با هر عامل شناسایی شده، به محاسبه وزن و اهمیت هر یک بر اساس مدل رگرسیون پرداخته شده است. همچنین با استفاده از تکنیک های داده کاوی به ایجاد مدل طبقه بند درخت تصمیم برای پیش بینی و مدیریت پست ها به منظور افزایش میزان بازدید، پسند و نظر، ایجاد شده است.
یافته ها: به طور مستقیم، عواملی مانند «تعداد پست ها»، «تعداد دنبال کنندگان»، «نوع پست»، «محتوای پست» و «زمان پست» عوامل بالقوه ای هستند که بر تعداد بازدید، پسند ها و نظر ها تأثیرگذار هستند. طبق نتایج بدست آمده عامل «محتوای پست با موضوع نظرسنجی» با دارا بودن علامت مثبت و ضریب 420290.616 بیشترین تاثیر مثبت را بر میزان بازدید یک پست داشته است. عامل «محتوای پست با موضوع تخفیف» با دارا بودن علامت مثبت و ضریب 5417.751 بیشترین تاثیر مثبت را بر میزان پسند یک پست داشته است. عامل «محتوای پست با موضوع تخفیف» با دارا بودن علامت مثبت و ضریب 2164.016 بیشترین تاثیر مثبت را بر میزان نظر یک پست داشته است.
نتیجه گیری: بر اساس عوامل موثر استخراج شده، محاسبه وزن و اهمیت هر عامل و مدل درخت تصمیم ایجادشده می توان به مدیریت پست ها در جهت افزایش میزان بازدید، پسند و نظر پرداخت.

پیشنهاد چارچوبی مفهومی برای زیبایی‌شناسی تصاویر در وب با رویکرد فراترکیب و رتبه‌بندی مولفه‌های شناسایی‌شده

نادر نقشینه

زمینه و هدف. زیبایی در حوزه هنر بسیار کاربرد دارد، اما وقتی وارد حوزه تعامل انسان و کامپیوتر می شود نام «زیبایی شناسی محاسباتی» به خود می گیرد. شناخت ابعاد زیبایی شناسی می تواند به طراحان وب کمک کند رابط کاربری بهتری برای کاربران طراحی کنند. پژوهش حاضر قصد دارد مولفه های زیبایی شناسی تصاویر دیجیتالی در محیط وب را شناسایی، رتبه بندی و یک چارچوب مفهومی پیشنهاد نماید.
روش تحقیق: پژوهش حاضر با روش فراترکیب انجام شده است. اسناد بازیابی شده از 6 پایگاه گنج ایرانداک، جهاد دانشگاهی، پایگاه استنادی جهان اسلام، گوگل اسکولار، امرالد و وب آو ساینس، با جستجوی هدفمند کلیدواژه ای و رویکرد نظام مند مشتمل بر 1278 سند، بازیابی و تحلیل شدند. تعداد 54 سند با رویکرد PRISMA انتخاب و وارد مطالعه شدند. ضریب اهمیت کدهای شناسایی شده با روش تحلیل محتوای کیفی شانون محاسبه شد. از نرم افزار EndNote برای مطالعه دقیق اسناد استفاده شد.
یافته ها: ابتدا چارچوب مفهومی پایه بر اساس نظریات زیباشناختی کانت و برلین و لایب نیتس و آدورنو و بیرکهوف و هوسرل به انضمام 15 سند به زبان انگلیسی، حاوی 2 مقوله و 4 مفهوم و 22 کد زیباشناسی، ترسیم شد. سپس با انجام فراترکیب، چارچوب مذکور به 2 مقوله و 4 مفهوم و 32 کد ارتقا یافت. بر اساس فرمول شانون، دو کد «تقارن» و «عدم پیچیدگی» در مقوله زیباشناسی عینی و دو کد «ترکیب رنگ جذاب» و «پیچیدگی متوسط» در مقوله زیباشناسی ذهنی دارای بیشترین ضریب اهمیت شناسایی شدند.
نتیجه گیری: توجه به کدهای زیبایی شناسی ذهنی در کنار زیباشناسی عینی به صورت توامان اهمیت دارد. تحقیق حاضر بر همکاری علمی دو گروه متخصصان علوم کامپیوتر و علوم انسانی در راستای ادراک دقیق زیباشناسی و تعامل بهتر میان انسان و رایانه تاکید دارد. چارچوب مفهومی پیشنهادی، نخستین در سطح ملی(ایران) و بین المللی است.

طراحی برنامه درسی دیجیتال در محیط کار مبتنی بر مولفه‌های هوش مصنوعی

کورش فتحی واجارگاه

زمینه و هدف: تحولات دیجیتال وظهور هوش مصنوعی درعرصه آموزش ویادگیری به ویژه در زمینه آموزش مدیران و منابع انسانی نیازمند تغییرات اساسی و نوآوری در رویکردهای آموزشی است. در همین راستا هدف پژوهش حاضر طراحی برنامه درسی دیجیتال در محیط کار مبتنی بر مولفه های هوش مصنوعی بود.
روش: پژوهش حاضر بر اساس هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه گردآوری داده ها، طرح کیفی است.از میان روش های مختلف کیفی، از روش نظریه داده بنیاد با رویکرد سازنده گرایی شارماز استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر، کلیه متخصصان حوزه برنامه درسی، فناوری آموزشی، تکنولوژی آموزشی و هوش مصنوعی هستند و اطلاع رسان ها شامل 23 نفر از متخصصان بودند. به منظور گردآوری اطلاعات، از مصاحبه نیمه ساختاریافته، مشاهده و مطالعه اسناد و مدارک استفاده گردید. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات در این پژوهش، از روش سه مرحله ای سوزان فریز شامل توجه، جمع آوری و تفکر به کمک نرم افزار اطلس تی آی7 انجام شد.
یافته ها: الگوی برنامه درسی فازی شامل برنامه درسی فاز1 (یادگیری مبتنی بر الگوی مشخص، طبقه بندی و سازماندهی محتوا، یادگیری خطی، یادگیری تحت نظارت بیرونی، یادگیری تقویتی و ادراک متقابل زبان)، برنامه درسی فاز2 (دانش ترکیبی در یادگیری، بهینه سازی یادگیری، یادگیری از داده های ناقص، یادگیری مبتنی بر استدلال، پیش بینی روند یادگیری و مواجه با مسائل یادگیری) و برنامه درسی فاز 3 (مواجه با مسائل غیرخطی، یادگیری عمیق، یادگیری بدون نظارت، خبرگی در یادگیری، تشابه یابی معنایی، یادگیری خودراهبر و انعطاف پذیری در یادگیری) بود.
نتیجه گیری: این الگو بر پایه منطق فازی هوش مصنوعی طراحی شده است و می تواند به بهبود طراحی برنامه درسی دیجیتال در محیط کار کمک کند. بر اساس مطالعات پیشینه، هیچ پژوهشی به این صورت یافت نشد که بتواند برنامه درسی دیجیتال در محیط کار رابه این نحو سازماندهی کرده و بنابراین، یافته های پژوهش حاضر و خروجی نهایی، کاملا منحصر به فرد بوده است.

تحلیل ویژگی‌های شخصیتی مؤثر بر رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز

افشین حمدی پور

زمینه و هدف: رفتار اطلاع یابی از جنبه های مختلفی رفتار انسان تأثیر می پذیرد. هدف از پژوهش حاضر، شناخت ویژگی های شخصیتی مؤثر بر رفتار اطلاع یابی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر کاربردی است که به روش توصیفی- پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز (2826N=) بود، که 338 نفر با روش طبقه ای تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب و پرسشنامه بین آن ها توزیع شد. به منظور تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی (فراوانی، میانگین و انحراف معیار و رگرسیون خطی چندگانه) استفاده شد.
یافته ها: یافته های پژوهش حاضر نشان داد که تمام پنج بُعد ویژگی های شخصیتی (برون گرایی، وظیفه شناسی، سازگاری، استقبال از تجربه و روان رنجوری) بر رفتار اطلاع یابی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز تأثیر معنی داری دارند؛ به طوریکه برون گرایی، وظیفه شناسی، سازگاری و استقبال از تجربه تأثیر مثبت و روان رنجوری تأثیر منفی بر رفتار اطلاع یابی آنها دارد. یافته های رگرسیون خطی چندگانه نیز نشان داد از بین متغیرهای مستقل، متغیرهای برون گرایی، وظیفه شناسی، سازگاری، استقبال از تجربه و روان رنجوری پیش بین های معنی داری در رفتار اطلاع یابی هستند که در مجموع 6/25 درصد از تغییرات مربوط به متغیر وابسته را تبیین می کنند. در بین 5 متغیر مستقل، سهم متغیر وظیفه شناسی با ضریب بتای 0/220بیش از سایر متغیرها بوده است.
نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر، تأثیر پنج ویژگی مهم شخصیت را در رفتار اطلاع یابی تایید کرد. انتظار می رود کتابداران و متخصصان اطلاعات در بررسی رفتار اطلاع یابی ابعاد مختلف ویژگی های شخصیتی را مدنظر قرار دهند و به این نکته توجه نمایند که آگاهی از ویژگی های شخصیتی، آن ها را در ارائه خدمات اطلاعاتی مؤثر به دانشجویان یاری خواهد کرد.

ارزشیابی نظام آموزش الکترونیکی دانشگاه خوارزمی مبتنی‌بر مدل مفهومی HELAM

مرجان کیان

هدف: کلاس های مجازی، مدارس مجازی، مدارس هوشمند و دانشگاه مجازی، و به طورکلی آموزش الکترونیکی، از ظرفیت ها و قابلیت های قابل اتکا برای توسعه مهارت های تحصیلی محسوب می شود. هدف این مطالعه ارزشیابی برنامه آموزش الکترونیکی دانشگاه خوارزمی با استفاده از مدل مفهومی هلام است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ روش توصیفی، پیمایشی است. همچنین برای جمع آوری داده ها از روش کمی استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش، دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه خوارزمی بود. حجم نمونه تعداد 536 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه خوارزمی و روش نمونه گیری، تصادفی طبقه بندی شده بود. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه محقق ساخته استانداردشده استفاده شد. درواقع، ساختار اصلی پرسشنامه همان پرسشنامه مبتنی بر مدل هلام به علاوه عامل «رضایت کلی» است که از متون تخصصی و ادبیات پژوهش مربوطه برای اصلاح و ترجمه آن کمک گرفته شد. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون های آماری مختلف ازجمله t تک متغیره و تحلیل واریانس یک طرفه در نرم افزار SPSS و از تحلیل عاملی تأییدی در نرم افزار R استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که وضعیت برنامه آموزش الکترونیکی دانشگاه خوارزمی با استفاده از مدل مفهومی هلام و هر 7 بعد آن (نگرش دانشجویی، نگرش اساتید، کیفیت سیستم، کیفیت محتوا، کیفیت خدمات، مسائل حمایتی و رضایت کلی)، با بیش از 99% اطمینان مقداری فراتر از میانگین جامعه دارد. علاوه براین، بعد مسائل حمایتی تفاوت معناداری با دیگر ابعاد دارد، سپس کیفیت محتوا و کیفیت خدمات نزدیک به یکدیگر و دورتر از سایر زیرمقیاس ها هستند، و نهایتاً ابعاد کیفیت سیستم، نگرش اساتید، رضایت کلی و نگرش دانشجویی نیز دارای پایین ترین میانگین رتبه هستند.
نتیجه گیری: مدیران و کارشناسان مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه خوارزمی باید اقداماتی را درجهت بهبود ابعاد کیفیت سیستم، نگرش اساتید، رضایت کلی و نگرش دانشجویی انجام دهند تا عملکرد آن ها نیز به موازات مسائل حمایتی ارتقا یابد.