تعامل انسان و اطلاعات

تدوین و اعتباریابی مقیاس واکاوی رفتار اشتراک اطلاعات زنان در محیط‌های اطلاعاتی

صفیه طهماسبی لیمونی

زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر، ساخت و اعتباریابی پرسش نامه واکاوی رفتار اشتراک اطلاعات زنان در محیط های اطلاعاتی است.
روش پژوهش: این پژوهش از جنبه هدف کاربردی، از لحاظ رویکرد اکتشافی و از نظر روش گردآوری اطلاعات آمیخته است. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل 15 نفر از خبرگان و در بخش کمی شامل تمامی زنان (20سال به بالا) عضو فعال کتابخانه های عمومی نهادی شهری در مراکز شهرستان های استان مازندران به تعداد 4936 نفر بود. حجم نمونه 357 نفر بود که به شیوه نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبتی در سال 1401 انتخاب شدند. الگوی رفتار اشتراک اطلاعات زنان در محیط های اطلاعاتی 34 سوالی در 10بعد انگیزه های فردی و شخصیتی؛ عوامل مکانی؛ عوامل زمانی؛ انگیزه های اجتماعی، انگیزه های فرهنگی؛ انگیزه ه ای اخلاقی؛ انگیزه آگاهی اطلاعاتی، انگیزه سیاسی؛ محیط اشتراک اطلاعات و نحوه اشتراک اطلاعات طراحی شد. سپس با استفاده از تکنیک های آماری، نسبت روایی محتوا و تحلیل عاملی تأییدی، روایی ابزار، بررسی و درنهایت با روش آلفای کرونباخ، پایایی ابزار تعیین شد.
یافته های پژوهش:یافته های پژوهش نشان داد ساختار الگوی رفتار اشتراک اطلاعات زنان در محیط های اطلاعاتب با توجه به نسبت روایی محتوا (0.76) و تحلیل عاملی تاییدی با مقدار شاخص برازش مدل (GOF) برابر با 0.3285 تایید شد. همچنین ابزار دارای پایایی مناسب و مطلوب با مقادیر آلفای کرونباخ کل (0.988) است.

نتیجه گیری: ابزار ساخته شده معیارهای الگوی رفتاری اشتراک اطلاعات زنان در محیط های اطلاعاتی را در اختیار محققان قرار می دهد. عوامل کشف شده شامل انگیزه های فردی و شخصیتی؛ عوامل مکانی؛ عوامل زمانی؛ انگیزه های اجتماعی، انگیزه های فرهنگی؛ انگیزه ه ای اخلاقی؛ انگیزه آگاهی اطلاعاتی، انگیزه سیاسی؛ محیط اشتراک اطلاعات و نحوه اشتراک اطلاعات بودند که با سنجش در محیط آزمایشیِ کتابخانه های عمومی استان مازنداران، ضمن تأیید کارایی آن ها در محیط های فرهنگی مشخص شد که ابزار ساخته شده از نظر کیفی و کمی قابلیت سنجش متغیر مورد نظر را دارا است.

سمت و سوی روندهای رفتار جستجوی اطلاعاتی در عصر ارتباطات (جهانی شدن): یک مرور روایتی

موسی بامیر

زمینه و هدف: اطلاع جویی، یکی از حوزه های موردمطالعه رفتارهای اطلاعاتی است که تاکنون مدل های مختلفی از آن ارائه شده است، اما علی رغم اهمیت آن، هیچ مطالعه ای به بررسی ادبیات رفتارهای جستجوی اطلاعاتی و شناسایی سمت وسوی آنها انجام نشده است، پزوهش حاضر، در همین راستا می باشد.
روش پژوهش: برای بررسی موضوع پژوهش، از روش مرور روایتی استفاده شده است. در این مرور روایی، طی سه مرحله؛ جستجوی متون، ارزیابی و تحلیل متون، به منظور گردآوری داده ها با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با رفتار جستجوی اطلاعاتی به زبان انگلیسی و فارسی، در موتورهای جستجو و پایگاه های معتبر علمی،Web of Science Pubmed ,google scholar, Google SID, Magiran در بازه زمانی 1980 تا 2023 بر اساس مش مورد بررسی قرار گرفت. پس از ورود معیارهای ورود و خروج، از 115 مقاله جستجو شده اولیه، 12 مقاله مرتبط انتخاب و وارد مطالعه شدند.
یافته ها: در مقاله حاضر، 12 مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. آنچــه کــه از نتایــج ایــن مطالعــه مــرور روایتی، در زمینــه کلــی رفتارهای جستجوی اطلاعاتی اسـتخراج گردیـد، نشان داد، مطالعات در 4 محـور اساسـی رفتار جستجوی فردی، رفتار جستجوی مشارکتی، مزایا و معایب رفتار جستجوی فردی و مشارکتی و همچنین مقایسه این دو نوع رفتارجستجوی اطلاعاتی انجام شده است.
نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد، علی رغم وجود موانع و مزایای رفتار جستجوی فردی و مشارکتی، عواملی مانند، ماهیت پیچیده اطلاعات، پراکندگی اطلاعات، عدم تخصص گرایی، نقش فناوری های بازیابی اطلاعات، اهمیت جنبه های مشارکتی کار، محدودیت زمانی، جستجوی اطلاعات هدفمند، درک معنی، انگیزه همکاری، اشتراک گذاری حجم کار، تنوع درخواست ها، ارتباطات و تعامل، پیچیدگی مشکلات اطلاعاتی، بین رشته ای بودن اطلاعات و درک رفتار اطلاعات مشارکتی در سازمان ها به عنوان عوامل انگیزاننده و نقطه شروع حرکت از جستجوی فردی به جستجوی مشارکتی است.

مدل پیشایندها و پیامدهای خود افشایی دانش‌آموزان در فضای آموزشی

مریم اسلام پناه

هدف: خود افشایی به فرایندی گفته می شود که طی آن، افراد اطلاعات شخصی و یا تجربه های مربوط به خود را به طور شفاهی برای دیگران بیان می کنند. هدف از پژوهش حاضر، ارائه مدل پیشایندها و پیامدهایی خود افشایی در فضای آموزشی کشور است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است. از روش کمی مدل یابی معادلات ساختاری جهت ارائه و تبیین الگو استفاده شد. پس از مشخص شدن مولفه های خود افشایی در بخش کیفی، پرسش های مربوط به هر مؤلفه با نظر متخصصین و بهره گیری از آزمون CVI و CVR اعتباریابی و پرسش نامه اولیه ساخته شد. در بخش کمی جامعه آماری، دانش آموزان متوسطه دوره اول شهر تهران بودند. با استفاده روش نمونه گیری طبقه ای، مناطق 1، 5، 6، 8 و 16 انتخاب و سپس با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای تعداد 600 نفر به پرسش نامه پاسخ دادند. در انتها، با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS ویرایش 26 و PLS ویرایش 2/4 و استفاده از آزمون های آماری توصیفی، استنباطی و مدل یابی معادلات ساختاری مدل پژوهش برازش شد.
یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که مولفه های انگیزه درونی، حمایت شدن، اعتماد داشتن، شرایط محیطی، پذیرفته شدن از طرف دیگران و تجربه داشتن اثر معنی داری بر مؤلفه خود افشایی دانش آموزان دارند و به عنوان پیشایندهای خود افشایی در مدل باقی می مانند؛ ولی خبرگی مشاور اثر معنی داری بر خود افشایی دانش آموزان ندارد. همچنین یافته های پژوهش نشان داد که شنود مؤثر، خطر حریم خصوصی، آگاهی از حریم خصوصی، همدلی، خودباوری، نظارت پذیری، ارتباط متقابل، یادگیری از اشتباه، تفکر خلاق، مهارت حل مسئله و خوش بینی به عنوان پیامدهای هستند که خود افشایی بر آنها تأثیر معنی داری دارد.
نتیجه گیری: خود افشایی فرایندی است که در آن افراد اطلاعات یا تجربیات شخصی خود را به صورت شفاهی برای دیگران بیان می کنند. مدرسه یکی از مهم ترین نهادهای سازمان یافته اجتماعی است که با فراهم آوردن محیطی سالم می تواند موجب رشد و شکوفایی جسم و روان افراد شود. این امر به واسطه روابط دانش آموزان با معلمان، مشاوران و مدیران مدرسه و همچنین رشد عاطفی دانش آموزان شکل می گیرد و خود افشایی این رابطه را توسعه می دهد.

اثر کیفیت اطلاعات از اپلیکیشن‌های خرید موبایلی آنلاین به آفلاین بر آوازه برند اپلیکیشن‌ها از طریق مدل موفقیت سیستم‌های اطلاعاتی با حفاظت از حریم خصوصی درک شده

یزدان شیرمحمدی

هدف: هدف اصلی این پژوهش کشف تأثیرگذاری کیفیت اطلاعات (شامل کیفیت اطلاعات ذاتی و کیفیت اطلاعات متنی) و کیفیت خدمات (شامل کیفیت خدمات مناسب و کیفیت خدمات در دسترس) درک شده از اپلیکیشن های خرید موبایلی آنلاین به آفلاین با حفاظت از حریم خصوصی درک شده بر شعف گردشگران و آوازه برند گردشگری است.
روش پژوهش: این پژوهش بر مبنای هدف کاربردی و روش انجام کار، توصیفی، همبستگی است. روابط زوجی متغیرها با آزمون همبستگی پیرسون و مدل مفهومی پژوهش با آزمون مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار ایموس، همچنین روابط میانجی گری با استفاده از روش سوبل آزمون شد.
یافته ها: یافته ها بیانگر این بود که کیفیت اطلاعات (شامل کیفیت اطلاعات ذاتی و کیفیت اطلاعات متنی) و کیفیت خدمات (شامل کیفیت خدمات مناسب و کیفیت خدمات در دسترس) درک شده از اپلیکیشن های خرید موبایلی آنلاین به آفلاین با حفاظت از حریم خصوصی درک شده بر شعف گردشگران و آوازه برند گردشگری مؤثر است و تمامی فرضیات تأیید شدند.
نتیجه گیری: پژوهش حاضر مدل تأثیر موفقیت سیستم های اطلاعاتی با حفاظت از حریم خصوصی درک شده بر آوازه برند گردشگری تأیید می کند. نتایج نشان داد که گردشگران، به ویژه گردشگران اروپایی در ایران، به کیفیت اطلاعات ارائه شده در اپلیکیشن های خرید موبایل اهمیت می دهند. کیفیت اطلاعات ذاتی و متنی تأثیر قابل توجهی بر ادراک گردشگران از کیفیت اطلاعات دارند و بر شعف گردشگر نیز مؤثر هستند. راحتی و دسترسی بالا به طور مثبت کیفیت خدمات درک شده پلتفرم های آنلاین به آفلاین را افزایش می دهد. حفاظت از حریم خصوصی یک عامل حیاتی در ایجاد شعف گردشگران است. همچنین شعف گردشگران بر آوازه برند گردشگری تأثیر می گذارد؛ بنابراین کسب وکارهای گردشگری می توانند از این اپلیکیشن ها بهره ببرند. مدیران باید بررسی کنند که سیستم های امنیتی آنها حریم خصوصی گردشگران را نقض نمی کند تا به طور مستقیم به ایجاد شعف گردشگر و آوازه برند کمک کند.

چارچوب الزامات سلامت الکترونیک 2.0: رویکرد کیفی برای کشورهای درحال‌توسعه

رویا حجازی نیا

مقدمه: اهمیت ارائه خدمات به صورت غیرحضوری ازیک طرف و ضریب نفوذ بالای رسانه اجتماعی در بین گروه های مختلف از طرف دیگر، ارائه خدمات مختلف به ویژه در حوزه سلامت و بهداشت بر بستر رسانه اجتماعی را ضروری ساخته است. براین اساس هدف پژوهش حاضر ارائه چهارچوبی جهت معرفی الزامات ارائه خدمات حوزه سلامت در بستر رسانه های اجتماعی (سلامت الکترونیک 2.0) در کشورهای درحال توسعه است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل تماتیک در بازه زمانی ۵ماهه (بهمن ماه 1400 تا تیرماه 1401) انجام شد. داده های موردنیاز پژوهش، با استفاده از ابزار مصاحبه های نیمه ساختار یافته و از بین جامعه آماری شامل متخصصان فناوری اطلاعات و پژوهشگران حوزه سلامت الکترونیک بودند که بر اساس معیارهای سابقه پژوهش، سابقه علمی (تحصیلات دانشگاهی مرتبط) و داشتن سابقه ی تجربی در حوزه ی فناوری اطلاعات و سلامت الکترونیک انتخاب شدند. به گونه ای که حداقل دو معیار از سه معیار مطرح شده را دارا بودند. همچنین از روش نمونه گیری هدفمند با تعداد نمونه آماری 22 نفری جهت دسترسی داده های پژوهش بهره برده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که الزامات ارائه خدمات سلامت در بستر رسانه اجتماعی (سلامت الکترونیک 2.0) برای کشورهای درحال توسعه شامل مواردی چون الزامات زیرساختی، سازمانی، محیطی و ارتباطی است.
نتیجه گیری: با بهره مندی از چارچوب الزامات سلامت الکترونیک 2.0 (الزامات زیرساختی، سازمانی، محیطی و ارتباطی)، مسیر مدیریت و برنامه ریزی جهت استفاده از رسانه های اجتماعی در بخش سلامت برای کشورهای درحال توسعه هموار شده و با توسعه دسترسی خدمت گیرندگان، امکان ارائه خدمات حوزه سلامت فارغ از مرزهای زمانی و مکانی فراهم می شود.

نقش اعتماد برند و نگرش برند در تأثیر بازاریابی رسانه‌های اجتماعی بر قصد خرید

زهره کاظمی

هدف: رسانه های اجتماعی به عنوان یک ابزار قدرتمند و موفق بازاریابی، به شرکت ها کمک می کند تا فعالیت ها و تعامل بین مصرف کنندگان را با اوقات خوش تر از گذشته به برند پیوند دهند. هدف این مطالعه بررسی تأثیر بازاریابی رسانه های اجتماعی بر قصد خرید مصرف کنندگان از طریق اعتماد برند و نگرش برند می باشد.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی، پیمایشی می باشد. همچنین برای گردآوری داده ها از روش کمی استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش، صرف کنندگان برندهای لوکس پاتن جامه، چرم مشهد، سالیان، دنیس تریکو، نوین چرم در ایران می باشد. حجم نمونه تعداد 384 نفر از مصرف کنندگان بوده و باتوجه به نامحدودبودن جامعه آماری و همچنین غیرممکن بودن دسترسی به تمام جامعه موردنظر، از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد. برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسش نامه استاندارد استفاده شد. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر و نرم افزار آموس برای بررسی روابط بین ابعاد و شاخص ها استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که بازاریابی رسانه های اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر اعتماد به برند و نگرش برند دارد. علاوه بر این، اعتماد به برند و نگرش برند تأثیر مثبت و قابل توجهی بر قصد خرید مصرف کنندگان دارند؛ همچنین بازاریابی رسانه های اجتماعی به واسطه اعتماد برند و نگرش برند بر قصد خرید تأثیر می گذارد.
نتیجه گیری: مدیران بازاریابی باید فعالیت های مختلف بازاریابی از طریق رسانه های اجتماعی را برای نام تجاری خود در سایت های رسانه های اجتماعی موردتوجه قرار دهند و در چنین فعالیت هایی سرمایه گذاری کنند تا بر نگرش و اعتماد مصرف کننده نسبت به برند تأثیر مثبت گذارند.