http://hii.khu.ac.ir تعامل انسان و اطلاعات - مقالات نشریه - سال 1396 جلد4 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1396/6/10 http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2674&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف</span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">: هدفِ ترجمه دانش، که در ایران و سایر کشورها با عناوین متعددی شناخته می شود، انتقال دانش علمی به عرصۀ عمل است. در پژوهش های پزشکی و مراقبت های سلامت، ترجمه دانش عبارت است از نیازسنجی، تولید دانش موثر، توجه به انواع مخاطبان، سنتز و ارزیابی دانش و نظارت بر استفادۀ مداوم. هدف پژوهش حاضر معرفی و بررسی اثربخشی ترجمه دانش در حوزۀ علوم پزشکی است.</span></span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">روش پژوهش: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">برای معرفی ابعاد ترجمه دانش، از منابع مستند موجود و نظرات تنی چند از پژوهشگران بین المللی این حوزه استفاده شد. برای بررسی اثربخشی، علاوه بر استفاده از نظر متخصصان، از یکی از روش های سنتز دانش با عنوان مرور دامنه ای استفاده شد. با استفاده از جستجوی کلیدواژه ای، پژوهش های مرتبط در چند پایگاه اطلاعاتی برخط بازیابی و از بین 316 مطالعۀ مرتبط منتشر شده به زبان انگلیسی در 10 سال اخیر (2008 تا 2017)، 22 مطالعه وارد پژوهش شدند. فرایند انتخاب منابع نهایی بر اساس توصیه ها و الگوریتم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">PRISMA</span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> صورت گرفت. یافته ها بر اساس الگوی </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">C+M=O</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10pt;"> یعنی: زمینه، سازوکار و پیامد بررسی شد.</span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته ها: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ابتدا برخی ابعاد ترجمه دانش از جمله زمینه ها، عناوین موازی، سنتز دانش، هرم دانش، و مسئلۀ استفاده از الگوهای ترجمه دانش در غیر از علوم پزشکی بررسی شد. در مرحلۀ بعد، مرور دامنه ای مطالعات منتخب نشان داد که ترجمه دانش در اکثر موضوع های بررسی شده اثربخش بوده به نحوی که از 22 مطالعۀ بررسی شده تنها 3 پژوهش اثربخشی آن را تایید نکردند. آموزش عمده ترین مداخلۀ به کارگرفته شده برای بررسی اثربخشی ترجمه دانش بود.</span></span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ترجمه دانش در برخی کشورهای غربی نظیر کانادا و امریکا و اخیراً در ایران با استقبال مواجه شده است</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. اگرچه ادعا می شود که در زمینه ترجمه دانش سرمایه گذاری لازم انجام نشده، بجز حوزۀ سیاست گذاری، اثربخشی آن بر متخصصان و عامۀ مردم مثبت ارزیابی می شود. با وجود این، </span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تردیدهایی هست مبنی بر اینکه احتمالاً ترجمه دانش پارادایم جدیدی نیست و تنها بازگویی راهبردهای مرسوم در تولید و استفاده از دانش علمی است.&nbsp;</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;"></span></span><br> <span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;"></span></span><br> <span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;"></span></span> اعظم صنعت جو http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2530&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف پژوهش حاضر دستیابی به مدل توصیفیِ عوامل موثر بر رفتار ابهام گریزی انسان، براساس تحلیل آیات قرآن کریم می باشد. در منابع علمی مرتبط با رفتار انسان مطرح شده که بوسیله منابع علمی رایج، تعداد معدودی مدل توصیفی کامل از رفتار انسان بدست آمده که پاسخگوی نیازهای علمی نیست. بعلاوه رفتار ابهام گریزانه انسان از پدیده های بسیار تکرار شونده انسان بوده و در علوم مختلف مرتبط با رفتار انسان بسیار مورد استفاده است.<br> <strong>روش پژوهش</strong>: در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و مرتبط با اهداف تحقیق، آیات مرتبط شناسایی و سازماندهی شده، مورد بررسی قرار گرفته و در سه سطح متفاوت انتزاع، کدگذاری شدند. بدین وسیله مدل ابهام گریزی مبتنی بر تجزیه و تحلیل های لغوی آیات، دقّت های ادبی (صرفی و نحوی) و همراه با استناد به منابع معتبر تفسیری و پس از تأیید خبرگان توضیح داده شده است.<br> <strong>یافته ها</strong>: هشتصد و چهارده آیه از قرآن کریم مرتبط به مدلهای توصیفی رفتار انسان میباشند و برخی از این آیات مستقیما به رفتار ابهام گریزی انسان پرداخته اند. مدل ابهام گریزی که مبتنی بر تحلیل قرآن کریم ارائه شده یک مدل کامل توصیفی از رفتار انسان است که تمامی ابعاد لازم از یک مدل توصیفی علمی را دارد و بنابراین با چهارچوب نوع ایده آلِ مدل های توصیفی رفتار انسان قابلیت انطباق پیدا کرده است. &nbsp;<br> <strong>نتیجه گیری</strong>: این مدل علّت اصلی ابهام گریزی انسان را اجتناب او از عدم اطمینان در تأمین مطلوبیت هایش بیان می کند. از مهم ترین پدیده هایی که موجب این عدم اطمینان در افراد میشود تغییر شرایط است. انسانها در مقابله با این تغییر شرایط دست به رفتارهایی چون انکار اصل تغییر، تفسیر غیر شدید بودن تغییر، مقاومت در برابر تغییر میزنند. همچنین واکنش های رفتاری انسان در مقابله مستقیم با ابهام شامل روشن سازی، اقدام به پوشش ریسک، و افزایش تسلط بر منابع است.</p> علی عبدالهی نیسیانی http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2598&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: گزینش و مدیریت داده های پژوهشی حوزه نوظهور آموزشی و پژوهشی در علم اطلاعات و دانش شناسی است. این حوزه دارای مسائل و ابعاد گسترده ایی است. هدف این مقاله مطالعه،شناسایی و بحث و بررسی مبانی و مفاهیم،مدل ها و چهارچوب ها و ابعاد و چالش های گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در محیط های علمی و دانشگاهی است.<br> <strong>روش پژوهش</strong>: مقاله حاضر یک مقاله مروری است و از روش کتابخانه ایی برای گردآوری مدارک و متون علمی و پژوهشی این حوزه استفاده شد. در این پژوهش پایگاه های اطلاعات علمی خارجی و داخلی و همچنین منابع وب با کلیدواژه های &laquo;<span dir="LTR">data curation</span>&raquo;،&laquo;<span dir="LTR">digital curation</span>&raquo;،&laquo;<span dir="LTR">research data management</span>&raquo;،&laquo;<span dir="LTR">research data curation</span>&raquo; و معادل آنها در فارسی جست و جو شدند. پس از حذف منابع تکراری و منابع نامرتبط، در مجموع 132 منبع تفکیک و محتوی آنها ارزیابی و تحلیل نهایی شد.<br> <strong>یافته ها</strong>: تحلیل متون نشان داد که گزینش و مدیریت داده های پژوهشی حوزه ایی نوظهور با مسائل پیچیده و ابعاد مختلفی است که طیف وسیعی از مسائل آموزشی،سازمانی،فرهنگی،فناوری،قانونی،امنیتی را شامل می شود. این حوزه از دهه 2000میلادی مورد توجه دولت ها،سازمان های تأمین مالی پژوهش، دانشگاه ها قرار گرفته و اجتماع پژوهشی قوی از پژوهشگران مختلف به خصوص پژوهشگران علم اطلاعات و دانش شناسی، آرشیو و سیستم های اطلاعاتی حول آن شکل گرفته است. امروزه گزینش و مدیریت داده های پژوهشی به عنوان یکی از اجزای اصلی سیاست گذاری کلان علم و فناوری مطرح شده و نیازمند حمایت دولت و نهادهای قانون گذار و سیاست گذار است. مدل ها و چهارچوب های مختلفی در سطوح مختلف ملی،موسسه یا اجتماع خاص و رشته برای درک ابعاد گزینش و مدیریت داده های پژوهشی و اجرای آن ترسیم شده اند.همچنین مطالعه متون نشان داد که کتابخانه ها و کتابداران از شایستگی و صلاحیت لازم برای برعهده گرفتن نقش ها و مسئولیت های گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در دانشگاه و موسسات علمی برخوردارند. با این حال، گزینش و مدیریت داده های پژوهشی در اجرا و عمل با چالش هایی از قبیل حریم خصوصی،مالکیت داده،حقوق مالکیت فکری،عدم به اشتراک گذاری داده توسط محققان،نبود زیرساختارهای مناسب مدیریت داده،عدم آگاهی و شناخت و دانش درباره فرایند گزینش و مدیریت داده و غیره روبرو است.<br> <strong>نتیجه گیری</strong>: علیرغم پژوهش های گسترده در خارج، این حوزه در ایران چندان مورد توجه واقع نشده است. بنابراین این مقاله به طور نسبتاً جامع به موضوع و ابعاد گزینش و مدیریت داده های پژوهشی می پردازد و می تواند برای پژوهشگران، سیاستگذاران علم و فناوری، کتابداران به منظور تحقیق و اجرای خدمات گزینش و مدیریت داده های پژوهشی مفید باشد.</p> <p dir="RTL"></p> اکبر مجیدی http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2574&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin-right:2.65pt;"><strong>زمینه و هدف.</strong> جذابیت ناشی از ارتباط آسان با هزینه حداقلی در شبکه های اجتماعی باعث گردیده است که روز به روز بر تعداد اعضای فعال در آنها افزوده شود و اعضا با اشتراک گذاری اطلاعات، از جمله اطلاعات شخصی خود، ارتباطات خود را در سطح محیط بین المللی گسترش دهند. همین امر تحلیل داده های کلان در شبکه های اجتماعی را تبدیل به فرصت بی بدیلی برای شرکت ها، سازمان ها و دولت ها جهت دستیابی به اهداف خود، کرده است. به طوری که روش های گوناگونی در این راستا ارائه شده است که هر یک از این روش ها مزایا، معایب و دامنه کاربرد مختص به خود را دارند و درک کاربرد مشخص هر یک از این روش ها نیازمند بررسی و مقایسه عمیق تری می باشد. بر این اساس، هدف از مطالعه حاضر، بررسی رویکردها و انواع روش های تحلیل داده ها در شبکه های اجتماعی و بررسی نقاط قوت، نقاط ضعف و کاربردهای هر یک از این روش ها است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:2.65pt;"><strong>روش. </strong>این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون به مطالعه تحلیلی و مقایسه ای انواع روش های تحلیل داده ها در شبکه های اجتماعی پرداخته و جامعه مورد مطالعه شامل 25 مقاله کنفرانس، مقاله مجله و گزارش الکترونیکی مرتبط منتشر شده طی سال های 2010 تا 2016 است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right: 2.65pt; text-align: justify;"><strong>یافته ها.</strong> روش های گوناگونی برای تحلیل شبکه های اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرد که این روش ها در سه مقوله رویکرد کمی، کیفی و آمیخته و دو دسته کلی از روش های خودکار و انسانی قابل طبقه بندی هستند.داده های مورد بررسی در روش های خودکار شامل داده های ساختاری و داده های مورد بررسی در روش های انسانی مبتنی بر محتوا و فرایندهای شبکه است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:2.65pt;"><strong>نتیجه گیری</strong>. با توجه به ماهیت پیچیده و چندبعدی شبکه های اجتماعی، اکتفا بر یک روش متضمن تحلیل همه ابعاد شبکه نیست بنابراین مناسب ترین رویکرد، استفاده از رویکرد آمیخته یعنی به کارگیری ترکیبی از روش های کمی و کیفی و بررسی همزمان ابعاد مختلف شبکه ها می باشد.</p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" ></div> فاطمه نویدی http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2683&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف</span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">: با توجه به ورود وب گردی به سبک زندگی طیف وسیعی از افراد جامعه و احساس نیاز به سیاست گذاری های فرهنگی و اجتماعی دقیق تر در این حوزه، محققین پژوهش حاضر بر آن شدند تا با تحلیل رفتار افراد جامعه در مراجعه به وب سایت های مختلف، سیاست گذاران را در تصمیم گیری کارآمدتر یاری نمایند.</span></span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">روش پژوهش: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در این تحقیق از گام های روش علم طراحی استفاده شده است. جامعه ی داده این تحقیق، کل کاربران بازدیدکننده از وب سایت ها در ایران هستند که در دسترس بوده اند. برای انجام این تحقیق نیاز به اطلاعات وب گردی افرادی از صنوف مختلف جامعه وجود داشت که بدین منظور با طراحی و انتشار افزونه هایی قابل نصب بر روی مرورگرهای مختلف، داده های مورد نیاز جمع آوری گردید.</span></span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته ها: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با استفاده از الگوریتم های متن کاوی، صفحات رجوع شده از منظر محتوا از هم تفکیک شده و سپس به کمک الگوریتم های داده کاوی، مراجعات کاربران و هم چنین صفحات اینترنتی دسته بندی شده و هر دسته تفسیر شده است. در نهایت با توجه به داده های جمع آوری شده و دسته بندی های انجام شده، گزارشات متنوع و کارآمدی به عنوان نمونه و با توجه به نیاز جامعه تصمیم گیرنده، آماده و ارائه گردیده است.</span></span></span><br> <strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></span></strong><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در نهایت یک سیستم جامع به منظور تحلیل روند وب گردی کاربران اینترنتی طراحی گردید که از جمع آوری اطلاعات تا آماده سازی گزارشات نوآورانه را در بردارد که می تواند به عنوان یک نمونه ای کارآمد جهت تحلیل، طراحی و پیاده سازی سیستم های تحلیلی تحت وب مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;"></span></span> بابک سهرابی http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2591&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف: </strong>اطلاعات تجاری به عنوان یکی از منابع مهم شرکت ها بیان شده است. به خصوص برای شرکت های مستقر در پارک علم و فناوری که قصد راه اندازی کسب و کاری فناورانه و ورود به بازار را دارند. اما در این بین نیاز است که مسائل مختلف رفتار اطلاعاتی تجاری شرکت ها بررسی شود. بنابراین هدف این پژوهش بررسی رفتار اطلاعاتی تجاری شرکت های مستقر در پارک علم و فناوری است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش: </strong>این پژوهش به صورت کیفی و با استفاده از رویکرد نظریه زمینه ای انجام شده است. جامعه پژوهش را شرکت های مستقر در پارک علم و فناوری خوزستان تشکیل می دهند. ابزار گردآوری داده مصاحبه نیمه ساختار یافته بوده است که مصاحبه با 14 شرکت داده های این پژوهش را تشکیل می دهند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها: </strong>یافته های پژوهش نشان می دهد که اهداف جستجو و کسب اطلاعات تجاری در مقوله های دستیابی به اهداف و انجام وظایف سازمانی، به روز بودن، بهره وری، رقابت جویی، آمادگی برای موقعیت ها و حل مسئله و نیازهای اطلاعاتی تجاری در مقوله های اطلاعات زمینه ای از بازار، اطلاع از سیاست های ملی و بین المللی، قوانین، اطلاعات مالی، اطلاعات محصولات، اطلاعات مدیریتی، مدیریت اطلاعات قرار گرفته اند. همچنین مقوله های رسانه های جمعی، پارک علم و فناوری، اینترنت، دوره های آموزشی، ارتباطات غیررسمی، کتابخانه و مشاورین طبقات منابع کسب اطلاعات تجاری را تشکیل داده و موانع کسب اطلاعات در طبقه های نداشتن مهارت های اطلاع یابی و سواد اطلاعاتی، مشکلات پیرامون خود اطلاعات، زیرساخت های فنی، عوامل فردی، مشکلات فرهنگی، سیاسی و اخلاقی، مشکلات دریافت اطلاعات از پارک و مشکلات سازمانی قرار گرفته اند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> بررسی رفتار اطلاعاتی تجاری شرکت های مستقر در پارک علم و فناوری نشان می دهد این شرکت ها از اهمیت اطلاعات تجاری در کسب و کار آگاه هستند و نیازهای اطلاعاتی تجاری آن ها مطابق با جوامع پژوهشی دیگر است و در این راه منابعی و موانعی شناسایی شده اند که می تواند به ارائه خدمات اطلاعاتی مناسب برای این شرکت ها کمک کند.</p> روح اله خادمی http://system.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2609&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>مقدمه:</strong> سواد اطلاعاتی یک عنصر اساسی در توسعه یادگیری مستقل و مؤثر در آموزش عالی قرن 21 است. هدف این پژوهش بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و انگیزش یادگیری دانشجویان بود. بعلاوه سنجش میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان بر اساس متغیرهای آموزشی و جمعیت شناختی نیز مدنظر قرار گرفت.<br> <strong>روش پژوهش:</strong> این پژوهش کاربردی، با رویکرد کمی و به روش پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری داده، پرسشنامه بود. جامعه آماری پژوهش دانشجویان کارشناسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان بوده، که 379 نفر به صورت نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبی بعنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل های آمار توصیفی و استنباطی (آزمون همبستگی پیرسون، تی_- مستقل و تحلیل واریانس) با استفاده از نرم افزار <span dir="LTR">SPSS</span> انجام شد.<br> <strong>یافته ها</strong>: میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان بر اساس پنج استاندارد، 48/2 بود. طبق یافته های آزمون همبستگی پیرسون با اطمینان 99 درصد بین سواد اطلاعاتی دانشجویان و انگیزش یادگیری آنها رابطه مثبت و معنی داری وجود داشت. همچنین با اطمینان 99 درصد رابطه مثبت و معنی داری بین سواد اطلاعاتی و معدل دانشجویان وجود داشت. بر اساس آزمون تی_- مستقل تفاوت معنی داری در میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان دختر و پسر وجود نداشت. نتایج آزمون تحلیل واریانس حاکی از تفاوت معنی دار بین میانگین سواد اطلاعاتی و سال ورودی دانشجویان با اطمینان 99 درصد بود. بر اساس آزمون تحلیل واریانس تفاوت معنی داری در میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان بر حسب حوزه تحصیلی آنها وجود نداشت.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان در سطح نامطلوب بود. سواد اطلاعاتی دانشجویان و انگیزش یادگیری و همچنین عملکرد تحصیلی دانشجویان (معدل) و سواد اطلاعاتی رابطه مثبت و متقابل داشتند. سواد اطلاعاتی دانشجویان سال آخر بیشتر از دانشجویان سال اول بود. سواد اطلاعاتی دانشجویان در چهار حوزه تحصیلی علوم انسانی، فنی و مهندسی، علوم و کشاورزی تقریباً مشابه بود.</p> لیلا خلیلی