fa مقایسه عملکرد چت‌جی‌پی‌تی 4 و جمنای 2.5 پرو در پاسخ‌گویی به نیازهای اطلاعاتی دانشجویان دکتری دانشگاه خوارزمی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">هدف:</span></b><span lang="AR-SA"> پژوهش حاضر با هدف مقایسه چت‌جی‌پی‌تی ۴ و جمنای ۲.۵ پرو در رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان دکتری به زبان فارسی انجام شد. تمرکز اصلی پژوهش بر این بود که هر مدل در پاسخ‌گویی به نیازهای اطلاعاتی دانشگاهی، تخصصی و فارسی‌زبان تا چه اندازه دقیق، مرتبط، قابل‌فهم، کاربردی، متنوع و پشتیبان فرایند جستجوی علمی عمل می‌کند.</span><b><span dir="LTR"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش:</span></b><span lang="AR-SA"> پژوهش با رویکرد ترکیبی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۶ دانشجوی دکتری دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بودند که به شیوه هدفمند انتخاب شدند. در بخش کمی، از پرسشنامه اولیه و پرسشنامه مقایسه‌ای استفاده شد و دانشجویان پس از تعامل مستقیم با هر دو مدل، شاخص‌های مورد نظر را ارزیابی کردند. در بخش کیفی، پروتکل بلنداندیشی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مشاهده فرایند تعامل با کمک نرم‌افزار مورائه به کار رفت. داده‌های کمی با آزمون رتبه‌های علامت‌دار ویلکاکسون و داده‌های کیفی با کدگذاری در مکس‌کیودا تحلیل شدند.</span><b><span dir="LTR"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></b><span lang="AR-SA"> این پژوهش نشان دادند که برتری دو مدل یکدست نیست. چت‌جی‌پی‌تی ۴ در عملکرد کلی به‌طور معناداری بالاتر ارزیابی شد و کاربران آن را در آغاز جستجو، نظم تعامل، صورت‌بندی اولیه مسئله و ایجاد اعتمادبه‌نفس اطلاع‌یابی مطلوب‌تر دانستند. در مقابل، جمنای ۲.۵ پرو در دقت ادراک شده کاربران در خصوص پاسخ‌های علمی و تخصصی، تنوع اطلاعات، پوشش ابعاد موضوع و کاربردی‌بودن پاسخ‌ها برتری معنادار داشت. تفاوت دو مدل از نظر قابل‌فهم بودن معنادار نبود. یافته‌های کیفی نیز نشان داد جمنای ۲.۵ پرو بیشتر با عمق محتوایی، جامعیت و پشتیبانی از کار پژوهشی پیوند دارد؛ در حالی که چت‌جی‌پی‌تی ۴ بیشتر با روانی گفت‌وگو، سازمان‌دهی پاسخ و اطمینان‌بخشی توصیف شد.</span><b><span dir="LTR"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA"> نتایج نشان می‌دهد این دو مدل ابزارهایی مکمل‌اند. چت‌جی‌پی‌تی ۴ برای شروع جستجو و نظم‌بخشی ذهنی مناسب‌تر است و جمنای ۲.۵ پرو برای پرسش‌های تخصصی و پژوهشی کاربرد بیشتری دارد. بااین‌حال، هیچ‌یک جایگزین پایگاه‌های علمی، داوری متخصص و ارزیابی انتقادی پژوهشگر نیستند.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Purpose</span></b><span style="line-height:115%">: This study aimed to compare ChatGPT-4 and Gemini 2.5 Pro in meeting the information needs of doctoral students in Persian. The focus was to examine how accurately, relevantly, clearly, practically, diversely, and effectively each model supports academic, specialized, and Persian-language information-seeking needs.</span><span style="line-height:115%"></span></span><br> <span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Method</span></b><span style="line-height:115%">: The study used a mixed-methods approach. The participants included 36 doctoral students from the Faculty of Psychology and Educational Sciences at Kharazmi University during the 2024&ndash;2025 academic year, selected through purposive sampling. An initial questionnaire and a comparative questionnaire were used, and the students evaluated the relevant indicators after direct interaction with both models. In the qualitative phase, think-aloud protocols, semi-structured interviews, and observation of the interaction process using Morae software were employed. Quantitative data were analyzed using the Wilcoxon signed-rank test, while qualitative data were analyzed through coding in MAXQDA.</span><span style="line-height:115%"></span></span><br> <span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Findings</span></b><span style="line-height:115%">: The findings showed that the superiority of the two models does not follow a uniform pattern. ChatGPT-4 was rated significantly higher in overall performance, and users found it more effective in initiating searches, organizing interaction, formulating the initial problem, and enhancing information-seeking confidence. In contrast, Gemini 2.5 Pro showed significant superiority in the accuracy of scientific and specialized responses, the diversity of information, the coverage of different aspects of the topic, and the practical usefulness of responses. No significant difference was found between the two models in terms of comprehensibility. The qualitative findings also indicated that Gemini 2.5 Pro was more strongly associated with content depth, comprehensiveness, and support for research work, whereas ChatGPT-4 was mainly described in terms of conversational fluency, response organization, and user reassurance.</span><span style="line-height:115%"></span></span><br> <b><span style="line-height:115%">Conclusion</span></b><span style="line-height:115%">: The results indicate that the two models are complementary tools. ChatGPT-4 is better suited to initiating searches and organizing users&rsquo; thinking, while Gemini 2.5 Pro is more useful for specialized, research-oriented questions. However, neither model can replace academic databases, expert judgment, or the researcher&rsquo;s critical evaluation.</span></span></span></div> چت‌جی‌پی‌تی ۴, جمنای ۲.۵ پرو, نیاز اطلاعاتی, رفتار اطلاع‌یابی, مدل زبانی بزرگ, زبان فارسی, دانشجوی دکتری, سواد هوش مصنوعی, دانشگاه خوارزمی ChatGPT-4, Gemini 2.5 Pro, information needs, information-seeking behavior, large language models, Persian, doctoral students, artificial intelligence literacy, Kharazmi University 49 68 http://hii.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-99-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdiye Khondabi مهدیه خندابی mahdiehkhondabi@gmail.com 10031947532846006279 10031947532846006279 No Mohamad Zerehsaz محمد زره ساز mzerehsaz@gmail.com 10031947532846006280 10031947532846006280 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Ali Azimi علی عظیمی وقار azimia@gmail.com 10031947532846006281 10031947532846006281 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی