http://cstp.khu.ac.ir دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی - مقالات نشریه - سال 1397 جلد6 شماره11 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1397/6/10 http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2748&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);">در این پژوهش تجارب عمیق دانش آموزان پسر پایه های چهارم و پنجم ابتدایی از اجرای طرح ارزشیابی توصیفی به شیوه ی کیفی و از نوع پدیدارشناسی بررسی شد. با توجه به ماهیت پژوهش از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد که با مصاحبه عمیق 9 دانش آموز، داده های اخذ شده به اشباع رسید. داده ها با استفاده از نرم افزار&nbsp;</span><span dir="LTR" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);">MAXQDA10</span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;کدگذاری و تحلیل شد. یافته های حاصل از تجارب اینن افراد در 5 مضمون اصلی&quot;ادراک مثبت از ارزشیابی توصیفی&quot;، &quot;ادراک منفی از ارزشیابی توصیفی&quot;، &quot;مناسب پایه های پایین&quot;، &quot;متضرر شدن دانش</span><span dir="LTR" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"> </span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);">آموزان ضعیف&quot; و &quot; مورد پسند والدین دانش</span><span dir="LTR" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"> </span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);">آموزان ضعیف&quot; و چندین مضمون فرعی خلاصه شد.این یافته ها می توانند تصویری گویااز چگونگی برنامه توصیفی در حال اجرا، معایب و مزایای آن در اختیار مسوولین و برنامه ریزان قرار دهد. تا در جهت رفع اشکالات و بهبود، حذف یا جایگزینی این طرح اقداماتی انجام دهند. &nbsp;</span></p> دل آرام محمدی http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2807&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding: 0in 9pt; vertical-align: top; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:b lotus;">شکوفاسازی ظرفیت های هنری دانش آموزان از رسالت های مهم آموزش و پرورش در سند تحول بنیادین است. از یک سو محورهای پنج گانۀ تربیت هنری متشکل از ارتباط با طبیعت، زیبایی شناسی، تولید هنری، آشنایی با تاریخ و میراث فرهنگی-هنری و نقد هنری و از سوی دیگر ساختار محتوایی کتاب های درسی فرهنگ و هنر شامل هنرهای تجسمی، خوشنویسی، هنرهای سنتی، آوایی و نمایشی همگی موضوعاتی هستند که می بایست در پرورش توانمندی های بالقوۀ آدمی، مد نظر برنامه ریزان قرار گیرند. این مطالعه به شیوۀ تحلیل محتوا صورت گرفت. جامعۀ هدف عبارت بود از کتاب های درسی فرهنگ و هنر هر سه پایۀ دورۀ اول متوسطه در سال تحصیلی 95-1394. واحد ثبت به متن، تصویر و فعالیت اختصاص یافت. کدگذاری به شیوۀ قیاسی و براساس محورهای موضوعی و ساختاری آموزش فرهنگ و هنر انجام پذیرفت. به منظور اعتباربخشی به فرایند کدگذاری، ده درصد از محتوا توسط ارزیاب دوم کدگذاری شد که میزان همبستگی برابر 89/0 بود. نتایج نشان داد که پرکاربردترین محورهای تربیت هنری به ترتیب عبارتند از تولید هنری، زیبایی شناسی، نقد هنری، آشنایی با تاریخ و میراث فرهنگی-هنری و ارتباط با طبیعت. همچنین، اولویت های اول تا پنجم در ساختار محتوایی کتاب ها عبارتند از هنرهای تجسمی، هنرهای سنتی، خوشنویسی، هنرهای آوایی و هنرهای نمایشی. بررسی الگوی ساختار برنامۀ درسی نیز نشان داد که به هر سه وجه فعالیت های تجویزی، نیمه تجویزی و غیرتجویزی توجه شده، اما محتوای این کتاب ها به لحاظ تناسب فعالیت ها با محتوای آموزشیِ ارائه شده، شکل تلفیق، توازن و تنوع محتوایی و عدم تحریک و تهییج خلاقیت دانش آموزان نیازمند بازنگری است.</span></span><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></strong></td> </tr> </tbody> </table> <p dir="RTL"><div style="clear:both;"></div></p> محمد فیروزی http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2772&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left" style="padding-top:0in;padding-right:9.0pt;padding-bottom:0in;padding-left:9.0pt;vertical-align:top;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف این مقاله، مطالعۀ نظام مند و ارائۀ فراترکیبی از الگوهای نظری </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">و پژوهش های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">انجام شده</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> در حوزۀ تطبیق تربیت معلم ایران و کشورهای مختلف جهان</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">است. رویکرد مورد استفاده، کیفی و از نوع سنتز پژوهی است که با روش تحلیل محتوا و به کمک فراترکیب این پژوهش انجام شد. جامعۀ آماری این پژوهش شامل کلیۀ کتاب ها، مقالات، پایان نامه ها و پژوهش های حوزۀ آموزش وپرورش تطبیقی به ویژه درزمینۀ تربیت معلم است. بیش از 10 کتاب آموزش وپرورش تطبیقی که در 15 سال اخیر در ایران نگارش یافته اند و3 کتاب به زبان انگلیسی،53 مقاله، پایان نامه و پژوهش به زبان فارسی وانگلیسی از منابعی بودند که به صورت هدفمند به عنوان حجم نمونه مورداستفاده قرار گرفتند. نتایج این تحلیل و سپس ترکیب آن ها، چارچوب مفهومی را درحوزۀ تطبیق نظام های تربیت معلم شکل دادند که حول 3 محور اصلی هست: برنامۀ جامع تربیت معلم، الگوهای اجتماعی، الگوهای اقتصادی. این محورها نقش اساسی در روند تربیت معلم کشور ایفا می کند و می تواند مبنایی برای پژوهشگران تطبیقی در حوزۀ تربیت معلم باشد.</span></span></strong></td> </tr> </tbody> </table> <p><div style="clear:both;"></div></p> محمد نوریان http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2817&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding-top:0in;padding-right:9.0pt;padding-bottom:0in;padding-left:9.0pt;vertical-align:top;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">رشته های علمی با توجه به نیازهای نوین جوامع تغییر و تحول می یابند. رشتۀ مطالعات برنامۀ درسی نیز از این اصل مستثنی نیست. یکی از مفاهیم نوینی که در حوزۀ مطالعات برنامۀ درسی مطرح شده است، مشاورۀ برنامۀ درسی می</span></span><span style="font-size:9.0pt;">&not;</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">باشد. تبیین و بازنمایی این مفهوم می تواند در بهبود سطح یادگیری&nbsp; و تحقق اهداف برنامۀ درسی مؤثر باشد. در پژوهش حاضر مشاورۀ برنامۀ درسی به عنوان مفهومی تازه در حوزۀ مطالعات برنامۀ درسی موردبحث قرار می گیرد. رویکرد این پژوهش کیفی و از نوع مرور نظام مند می باشد. برای جمع آوری اطلاعات از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و جستجوها در منابع داده و اطلاعات اینترنتی استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که مفهوم مشاورۀ برنامۀ درسی جایگاه و مبنای نظری خود را در نظریه های نوِ مفهوم پردازان ازجمله نظریۀ پدیدارشناسی و اتوبیوگرافی&nbsp; برنامۀ درسی دارد. همچنین مشاورۀ برنامۀ درسی می تواند در ارتقاء سطح یادگیری و روش های یاددهی- یادگیری و به ویژه توسعه و اعتلای شخصی فراگیران در چارچوب برنامه های درسی نقش مهمی ایفا نماید. رشته های مشاوره و روانشناسی می توانند در کنار حوزۀ مطالعات برنامۀ درسی در تحقق اهداف مشاورۀ برنامۀ درسی مؤثر باشند</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></td> </tr> </tbody> </table> <p dir="RTL"><div style="clear:both;"></div></p> محمدتقی رودی http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2874&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding: 0in 9pt; vertical-align: top; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:b lotus;">هدف پژوهش حاضر </span><span style="font-family:b lotus;">بررسی</span><span style="font-family:b lotus;"> آموزش چند فرهنگی در محتوای کتاب های درسی فارسی (خوانداری) دورۀ آموزش ابتدایی ایران است. این پژوهش از نوع پژوهش های کیفی بوده و از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد عرفی (استقرایی) استفاده شده است. روش نمونه گیری هدفمند و نمونۀ مورد نظر مشتمل بر کتاب های درسی فارسی کلیۀ پایه های دورۀ آموزش ابتدایی بوده است.</span><span style="font-family:b lotus;"> واحد تحلیل (ثبت) در اینجا مضمون، تصویر و واحد زمینۀ کتاب درسی است. برای تعیین پایایی روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی، بازبینی مطالب در دو مرحله، یکی پس از این که بین 10-50 درصد مقوله بندی ها تکمیل شد و دیگری در پایان کار صورت گرفت. در این پژوهش پنج مقوله استخراج شد که عبارت اند از: معرفی و توجه به زبان مادری اقوام؛ معرفی مشاهیر؛ انعکاس سبک پوشش اقوام؛ سنن فرهنگی اقوام و معرفی میراث فرهنگی. تحلیل محتوای کیفی کتاب ها نشان می دهد که تنها ردپای فرهنگ مسلط در کتاب های درسی به چشم می خورد. نظام آموزشی همچنان به دنبال پیاده سازی الگوی همسان سازی فرهنگی است که منجر به قتل زبان ها و فرهنگ های اقوام ایرانی می شود، رویکردی که درواقع هیچ چشم اندازی ندارد و بیشتر نتیجۀ معکوس داشته و منجر به افزایش آگاهی اقوام از هویت و تاریخ و فرهنگ خویش می شود.</span></span></td> </tr> </tbody> </table> <div style="text-align: justify;"><div style="clear:both;"></div></div> علیرضا صادقی http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2821&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding: 0in 9pt; vertical-align: top; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:b lotus;">هدف اصلی این پژوهش م</span><span style="color:#333333;"><span style="font-family:b lotus;">قایسۀ عملکرد دانش آموزان جهشی و غیرجهشی در به کارگیری مفاهیم و استدلالات ریاضی و تأثیر جنسیت و خودپندارۀ ریاضی در عملکرد آن ها است. این مطالعه، بخشی از یک مطالعۀ طولی است که برای </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">تجزیه وتحلیل داده های آن، تحلیل واریانس تک و چند متغیری دو عاملی با اندازه گیری مکرر استفاده شده است. </span></span><span style="color:#333333;"><span style="font-family:b lotus;">این مطالعه نشان می دهد که </span></span><span style="font-family:b lotus;">در به کارگیری مفاهیم، دانش آموزان جهشی از همتایان هم سن و غیرهم پایه به شکل معناداری قوی تر عمل کرده اند. اما در استدلال، هر چند دانش آموزان پایۀ چهارم از پایۀ سوم عملکرد بهتری دارند، ولی بین دانش آموزان جهشی با دو گروه همتا تفاوت معنادار نیست. به علاوه دختران و پسران، در دو محور فوق و در دو گروه جهشی و غیرجهشی، عملکرد یکسانی دارند. خودپندارۀ ریاضی نیز در دانش آموزان جهشی و دو گروه همتا مشابه است. </span><span style="font-family:b lotus;">در مجموع به نظر می رسد یک پایه جهش، در عملکرد ریاضی دانش آموزان، تأثیر منفی ندارد. البته</span><span style="font-family:b lotus;"> توجه به سایر زمینه های درسی، عاطفی، اجتماعی و پیگیری پیامدهای جهش تحصیلی در بلندمدت برای تصمیم سازی در حوزۀ جهش تحصیلی ضروری است.</span></span></td> </tr> </tbody> </table> <span style="font-size:14px;"><div style="clear:both;"></div></span> ابراهیم طلایی http://system.khu.ac.ir/cstp/browse.php?a_id=2788&sid=1&slc_lang=fa <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding: 0in 9pt; vertical-align: top; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="font-family:b lotus;">کلاس معکوس یک راهکار برای ایجاد تغییرات مثبت در آموزش است، از این رو در پژوهش حاضر سعی شد بر اساس روش سنتزپژوهی، یک الگوی اجرایی جامع از اجرای این شیوۀ آموزشی ارائه گردد. جامعۀ آماری شامل کلیۀ مقالات علمی معتبر در زمینۀ اجرای کلاس معکوس بوده که باتوجه به جست و جوی منظم در پایگاه</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">های اطلاعاتی، بر اساس معیارهای ورود تعداد 1084 مقالۀ علمی شناسایی و در نهایت بر اساس معیارهای خروح تعداد 100 مقاله جهت تحلیل نهایی انتخاب شد. برای فراهم آوردن اطلاعات، از فرم کاربرگ طراحی شده توسط محقق برای گزارش و ثبت اطلاعات پژوهش</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">های اولیه استفاده گردید و جهت تحلیل یافته</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">ها از الگوی شش مرحله</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">ای سنتزپژوهی روبرتس با استفاده از روش های کدگذاری باز و محوری استفاده شد. طبق یافته</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">های بدست آمدۀ الگوی برنامه</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">ریزی درسی در کلاس معکوس شامل یک تغییر در ساختار کلاس درس می</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">باشد که نقش</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">ها و مسئولیت</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:b lotus;">هایی متفاوتی را برای مدرس و فراگیر ایجاد می کند</span></strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong></span><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></td> </tr> </tbody> </table> <p dir="RTL"><div style="clear:both;"></div></p> حسن کاویانی